Terugblik | Studentenwelzijn – GenZo te bereiken!
| 11 maart 2025 | Landelijk Netwerk Studentenwelzijn
“Hoe bereik en begeleid je de huidige studenten generatie?”
Hoe zorg je ervoor dat ze zich gezien en gehoord voelen? Op 11 maart 2025 kwamen onderwijsprofessionals, studenten en experts uit het mbo, hbo en wo samen in Congrescentrum Domstad Utrecht, voor de eerste bijeenkomst van het Landelijk Netwerk Studentenwelzijn van 2025. Een ochtend vol inzichten, praktijkervaringen en inspirerende gesprekken over hoe we Generatie Z écht kunnen bereiken en ondersteunen in hun welzijn en ontwikkeling.
Studentenwelzijn en de uitdagingen van Generatie Z
Het welzijn van studenten is een steeds urgenter thema binnen het onderwijs. Hoewel er talloze initiatieven zijn opgestart, blijft één vraag terugkomen: hoe bereiken we deze generatie echt? Uit de praktijk krijgen wij vaker signalen dat steeds lastiger wordt huidige studenten echt te bereiken, aanwezigheid en deelnemers percentages zijn laag, en hoewel steeds meer initiatieven komen om studenten te ondersteunen, blijven de problemen dezelfde.
Tijdens de bijeenkomst gingen we in op praktische handvatten om studenten beter te bereiken en begeleiden en onderzochten we samen hoe onderwijsinstellingen een omgeving kunnen creëren waarin studenten zich gehoord voelen en optimaal kunnen ontwikkelen.
Inhoud en hoogtepunten van de bijeenkomst
De dag werd geopend door Serge Feldmann, senior beleidsadviseur studentenwelzijn bij Hogeschool Rotterdam. Daarna volgde een inspirerende keynote door Nessa Ikani, universitair docent en onderzoeker bij Tilburg Universiteit en Pro Persona. In haar lezing “Jongerenwelzijn in perspectief: van cijfers naar inzicht en actie” deelde ze inzichten over de representativiteit van welzijnscijfers. Volgens Nessa blijken de cijfers uit recente onderzoeken (bijvoorbeeld de GGD Jongvolwassenen Gezondheidsmonitor) dat het steeds slechter gaat met jongeren. Zij wil deze cijfers in perspectief zetten en deelt het belang van context. ‘Cijfers zijn een moment opname, een snapshot van wat er nu gebeurt. Ze geven niet echt inzicht in hoe dingen gedurende tijd er uit zien. Als wij het over welzijn hebben, moeten wij niet alleen naar de snapshot kijken maar naar de hele film.’ Digitale dagboekregistraties, een methode die Nessa zelf ook in haar onderzoek gebruikt, is een manier waarop wij real time inzicht kunnen krijgen over hoe het er echt uit ziet met het welzijn van studenten. Door deze laagdrempelige methode kunnen wij steeds meer inzichten krijgen die ons helpen studenten op de juiste manier te ondersteunen.
Framework voor het integraal werken aan studentenwelzijn
Na de keynote lanceerde Jolien Dopmeijer namens het landelijke programma studentenwelzijn Stijn een framework voor het integraal werken aan studentenwelzijn.
Het Framework Studentenwelzijn maakt zowel visueel als inhoudelijk in tekst duidelijk hoe er integraal gewerkt kan worden aan studentenwelzijn. Integraal werken betekent dat de verschillende thema’s en activiteiten op het gebied van studentenwelzijn in samenhang worden uitgevoerd. Integraal betekent ook sámen met partners werken aan welzijn, niet alleen binnen de onderwijsinstelling, maar ook daarbuiten met bijvoorbeeld gemeenten en zorg- en preventieprofessionals.
Voor het eerst is er op basis van wetenschap en (internationale)praktijk een uitwerking gemaakt op integraal werken. Je maakt als instelling zelf de vertaalslag naar jouw praktijk.
- Met het framework is in één oogopslag te zien aan welke voorwaarden of inhoudelijke thema’s al gewerkt wordt en waar nog kansen liggen
- Het zorgt voor gemeenschappelijke taal
- Het biedt bevestiging aan onderwijsinstellingen die al integraal werken
Het programma Stijn is een samenwerking tussen Trimbos-instituut en ECIO | Expertisecentrum Inclusief Onderwijs.
Gen Z aan het woord!
Na deze verdiepende start gingen de deelnemers in gesprek met een panel van vijf studenten over wat zij belangrijk vinden voor hun welzijn en hoe onderwijsinstellingen echt een verschil kunnen maken. Uit dit gesprek bleek dat studenten het essentieel vinden dat onderwijsinstellingen actief proberen informatie van hen te verzamelen en echt luisteren naar wat ze zeggen, in plaats van enkel te zenden over hoe zij dingen zouden moeten aanpakken. Door meer gebruik te maken van digitale communicatie via sociale media, een persoonlijke benadering te hanteren, studenten meer te betrekken bij ideeën en daadwerkelijk naar hun feedback te luisteren, kunnen onderwijsinstellingen beter inspelen op de behoeften van studenten. Het is ook belangrijk dat studenten weten én zien wat er met hun input wordt gedaan.
Deelsessies
In de deelsessies konden deelnemers zich verdiepen in verschillende aspecten van studentenwelzijn.
Klik hier voor de deelsessie: De kracht van Gen Z – Aleksandra Stuip
In deze deelsessie nam Aleksandra Stuip ons mee in de leefwereld van Gen Z. Om studenten, van de generatie Z, te bereiken is het belangrijk om hen aan te tafel te krijgen en met ze in gesprek te gaan. Daarom is het belangrijk om te begrijpen wie ze zijn, welke taal ze spreken en waar ze goed in zijn en waar kunnen ze juist meer ondersteuning van oudere generaties kunnen gebruiken. Het is goed om te weten waar de verschillen tussen Gen Z en de generaties voor hun liggen. De leiderschapsstijl die Gen Z nodig heeft, is een van de grootste verschillen. Hierbij draait het om persoonlijke verbinding en het creëren van een sfeer van vertrouwen. Ook gaf Aleksandra aan dat de mentale zorgen van Gen Z anders zijn dan die van de generaties voor hen. Waar eerdere generaties misschien één keer per dag in aanraking kwamen met het wereldnieuws, zit Gen Z op de eerste rij en dit nemen ze mee in de rest van hun dagelijks leven.
Alle generaties hoorden van de generaties voor hen dat ze ergens niet goed in waren. Zo ook Gen Z. Maar deze generatie hoort graag waar ze wél goed in zijn. Zet Gen Z dan ook in hun kracht. Maak vooraf werkafspraken waarbij je allebei aangeeft wat je prettig vindt in een werkrelatie, geef ze de ruimte om te vertellen waar ze goed in zijn en waar ze juist meer hulp en begeleiding bij kunnen gebruiken.
Klik hier voor de deelsessie: Hoe bereik en betrek je Gen Z bij mentale gezondheid? – Tess Franken (Door het Geluid) en Jamal Lachkar (Life After School)
De sessie ging over hoe professionals binding, bewustwording en beweging kunnen bevorderen bij studenten. Tess en Jamal begonnen met een kennismaking, gevolgd door een bingospel. De deelnemers zochten elkaar op, stelden vragen en zetten kruisjes op hun kaart. Het spel zorgde voor plezier en verbinding. Vervolgens werden stellingen besproken, wat leidde tot inhoudelijke gesprekken. De belangrijkste conclusie was: durf de vraag “Hoe gaat het met je?” te stellen. Onderwijs moet een plek zijn waar welzijn besproken wordt. Het is belangrijk om mensen niet in hokjes te duwen, maar hun kwaliteiten te zien en kwetsbaarheid te normaliseren. Daarna gingen de deelnemers in groepen (mbo en hbo/wo) en bespraken belemmeringen aan de hand van twee persona’s. Belangrijke uitkomsten waren: stel de vraag “Hoe gaat het met je?”, train alle professionals (niet alleen mentoren), en creëer ruimte voor gesprekken.
Klik hier voor de deelsessie: Documentaire ‘Doen we nog normaal?’ – Hilke Poetsma
Wat is normaal? Dit was de vraag waarmee we tijdens de workshop aan de slag gingen. De afgelopen jaren is de definitie van wat normaal wordt beschouwd steeds smaller geworden. Dit betekent dat zodra een leerling ook maar een beetje afwijkt van de norm, hij of zij als abnormaal wordt gezien en extra ondersteuning nodig heeft. In de documentaire Doen we nog normaal? van RKJ IJsselland presenteren Bert Wienen en Laura Batstra het perspectief dat we onze definitie van normaal moeten verbreden. Dit zou de prestatiedruk verminderen, het onderwijs inclusiever maken en het welzijn van studenten ondersteunen. Op basis van deze documentaire bespraken we wat normaal is, hoe de toename van labels voor elke ‘afwijking’ het welzijn van studenten en het bieden van extra ondersteuning complexer maakt voor zowel studenten als onderwijsinstellingen, en hoe open communicatie en actief luisteren de sleutel zijn om de huidige studentenpopulatie goed te blijven ondersteunen en steeds meer te normaliseren.
Klik hier voor de deelsessie: Bevorder welzijn door creatieve opdrachten en Visual Thinking Strategies – Ingemarie Sam
Tijdens de subsessie presenteerde Ingemarie haar promotieonderzoek naar de VTS-methode (Visual Thinking Strategies) en hoe deze kan bijdragen aan het versterken van empathie onder rechtenstudenten. VTS is een methode waarbij studenten kunstwerken bespreken om empathie te vergroten door te observeren, kritisch te denken, perspectief te nemen en actief te luisteren. Het onderzoek, waaraan 722 rechtenstudenten deelnamen, toonde aan dat empathie bij eerstejaarsstudenten afnam, terwijl derdejaarsstudenten een stijging vertoonden, vooral bij mannelijke studenten. De afname werd mogelijk veroorzaakt door het stressniveau van studenten, wat het empathisch vermogen negatief beïnvloedt.
Na de theoretische uitleg deden we een oefening genaamd “oervormen” om stress te verminderen en gingen we reflecteren op de gevoelens die deze oefening opriep. Vervolgens gingen we aan de slag met VTS door samen een schilderij te bekijken en het te bespreken aan de hand van drie vragen: Wat gebeurt er op de afbeelding? Waaraan zie je dat? Wat kunnen we nog meer ontdekken? De discussies leverden verschillende interpretaties op van het schilderij. De sessie bood een interessante kennismaking met de VTS-methode en hoe creatieve oefeningen kunnen helpen bij het verminderen van stress.
Concrete inzichten en inspiratie
De bijeenkomst werd afgesloten met een netwerklunch, waar deelnemers in een informele setting ervaringen en inzichten uitwisselden. Deelnemers gingen naar huis met praktische strategieën en nieuwe perspectieven om studentenwelzijn binnen hun eigen onderwijsinstelling te versterken. De kracht van deze bijeenkomst lag in de combinatie van onderzoek, praktijkervaring en de stem van studenten zelf.
Sfeerimpressie van de bijeenkomst
Fotograaf: Oakfield Media (Etienne)
Samen verder werken aan studentenwelzijn
Wil je verder in gesprek over studentenwelzijn en de begeleiding van Gen Z? Sluit je dan aan bij het Landelijk Netwerk Studentenwelzijn. Zo blijf je op de hoogte van de nieuwste inzichten en best practices én wissel je kennis en ervaringen uit met collega’s uit het onderwijs. We kijken ernaar uit om meer inzichten te delen en samen te werken aan het verbeteren van het studentenwelzijn in Nederland.
