Handreiking | VN-verdrag Handicap implementeren
“Maak werk van gelijke kansen in het onderwijs.”
In Nederland geldt voor ongeveer 2 miljoen mensen niet vanzelfsprekend “gewoon meedoen”. Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking ondervinden belemmeringen om volledig te participeren in de samenleving. Om hun positie te verbeteren, werd op 14 juli 2016 het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap door Nederland geratificeerd.
VN-verdrag: leidraad voor inclusief onderwijs
Het VN-verdrag biedt een belangrijke leidraad voor inclusief onderwijs. Het verplicht onderwijsinstellingen om gelijke kansen te creëren voor alle studenten, ongeacht ondersteuningsbehoeften. Inclusief onderwijs gaat niet alleen over fysieke toegankelijkheid, maar ook over het creëren van een omgeving waarin alle studenten zich gewaardeerd, gerespecteerd en betrokken voelen. Acht fundamentele inclusie-elementen helpen je daarbij.
Bepalende factoren voor inclusief onderwijs
Of studenten optimaal kunnen deelnemen aan het studieproces, wordt bepaald door verschillende factoren binnen het onderwijssysteem, zoals de cultuur, het beleid en de praktijk. Voor studenten met een ondersteuningsbehoefte is het essentieel dat het onderwijs hen ruimte biedt om te participeren, door:
- ondersteuning voor studenten met een ondersteuningsbehoefte, bijvoorbeeld functiebeperking, chronische ziekte, psychische klachten, zwangerschap, jong ouderschap, gendertransitie of mantelzorg.
- het creëren van een veilige en positieve leeromgeving.
Vier kenmerken van inclusief onderwijs
Het VN-comité handicap definieert vier essentiële kenmerken voor inclusief onderwijs die onderwijsinstellingen moeten waarborgen:
- Beschikbaarheid: er moet een breed aanbod van onderwijsinstellingen en programma’s zijn die toegankelijk zijn voor iedereen.
- Toegankelijkheid: alle aspecten van het onderwijs, van gebouwen tot lesmateriaal en sociale activiteiten, moeten toegankelijk zijn voor mensen met verschillende beperkingen.
- Aanvaardbaarheid: het onderwijs moet van goede kwaliteit zijn voor alle studenten, zonder uitzondering.
- Aanpasbaarheid: het onderwijs moet flexibel zijn, bijvoorbeeld door het aanpassen van het curriculum en toetsing om tegemoet te komen aan de verschillende behoeften van studenten.
Algemene toegankelijkheid
Toegankelijk onderwijs gaat verder dan alleen de fysieke ruimte. Het omvat ook:
- Onderwijs- en toetshulpmiddelen die voor alle studenten beschikbaar zijn
- Aanpassingen in de studieplanning, begeleiding en advies
- Ondersteuning bij de overgang naar stage en werk.
Deze aspecten zijn van cruciaal belang voor een inclusieve en positieve leeromgeving waarin elke student zich ondersteund voelt.
Rechten van studenten met een ondersteuningsbehoefte
Het VN-verdrag stelt dat mensen met een ondersteuningsbehoefte gelijke rechten moeten krijgen op het gebied van wonen, onderwijs, werk en andere terreinen. Inclusie betekent dat iedereen kan meedoen en een waardevolle bijdrage kan leveren aan de samenleving. Het recht op onderwijs is dan ook een essentieel onderdeel van het verdrag, met de nadruk op toegankelijkheid, persoonlijke autonomie en volledige participatie.
Als onderwijsinstelling ben je verplicht om te werken aan een inclusieve onderwijsaanpak, waarbij studenten niet beoordeeld worden op hun beperkingen, maar op hun talenten en mogelijkheden.
Samen met collega-onderwijsinstellingen aan de slag!
Wil je als onderwijsinstelling het VN-verdrag implementeren en borgen? Teken dan de intentieverklaring VN-verdrag Handicap. Hiermee sluit je aan bij de landelijke werkgroep VN-verdrag mbo of hbo/wo. ECIO faciliteert en ondersteunt de werkgroepen met kennis en tools om de inclusieve onderwijsaanpak verder vorm te geven.
