Terugblik | Netwerk Fysieke toegankelijkheid

Op dinsdag 16 april 2024 kwam het netwerk Fysieke Toegankelijkheid weer online bijeen. Deze keer stond de bijeenkomst in het teken van fysieke toegankelijkheid en een auditieve beperking. Daarnaast werd er een toelichting gegeven over de nieuwe norm voor universele toegankelijkheid: NEN 9120.

Rianna de Jonker, Stichting Hoormij-NVVS | Wat werkt tegen validisme?

Rianna de Jonker is ervaringsdeskundige bij Hoormij·NVVS, een patiëntenorganisatie die zich onder meer inzet voor voorlichting, lotgenotencontact en belangenbehartiging voor mensen met een auditieve en/of vestibulaire aandoeningen als slechthorendheid, tinnitus, hyperacusis en evenwichtsklachten.

Auditieve en vestibulaire problemen omvatten verschillende aandoeningen die het gehoor en het evenwicht beïnvloeden. Een veelvoorkomend voorbeeld is slechthorendheid, waarbij mensen verschillende gradaties van gehoorverlies ervaren. Ongeveer 10 tot 20% van de bevolking heeft last van slechthorendheid, waarbij hoortoestellen kunnen helpen maar niet altijd alle problemen kunnen oplossen.

Tinnitus, ofwel oorsuizen, is een ander veelvoorkomend probleem waarbij mensen geluiden waarnemen die er in werkelijkheid niet zijn. Meer dan 10 tot 15% van de bevolking heeft last van tinnitus. Het ervaren van tinnitus kan variëren van mild tot zeer hinderlijk, en sommige mensen ervaren er meer last van dan anderen.

Een minder bekende aandoening is hyperacusis, waarbij mensen overgevoelig zijn voor harde geluiden, wat ongemak of zelfs pijn kan veroorzaken.

Naast gehoorproblemen kunnen vestibulaire aandoeningen ook evenwichtsproblemen veroorzaken. Duizeligheid, onscherp zicht en een verhoogd risico op vallen zijn veelvoorkomende symptomen. Deze klachten worden vaak getriggerd door beweging, visuele prikkels of vermoeidheid.

Als onderwijsinstelling kan je een aantal voorzorgsmaatregelen nemen om de groep studenten met auditieve en/of vestibulaire aandoeningen te ondersteunen. Rianna gaf hier een tal van voorbeelden van, een aantal voorbeelden waren:

• Zorgen voor een duidelijk vindbare host in het gebouw, dicht bij de hoofdingang.
• Duidelijk aangeven, in gebouwen en online, waar informatie en hulp gevonden kan worden.
• Zachte materialen voor demping gebruiken door het gebouw.
• Zorgen dat het aantal decibel niet de 60dB overschrijdt.
• Zorgen dat er zonwering beschikbaar is.
• Duidelijke route en bewegwijzering door het gebouw heen plaatsen.

Gerard de Nooij, Ongehinderd | NEN 9120

Gerard de Nooij is medeoprichter van Ongehinderd, een maatschappelijk gedreven onderneming die zich inzet voor een toegankelijker Nederland. Daarnaast neemt hij plaats in de commissie Toegankelijkheid van gebouwen van de NEN. Gerard lichtte tijdens de bijeenkomst de nieuwe norm NEN9120 universele toegankelijkheid toe. Deze is in concept gepubliceerd.

Universele toegankelijkheid vormt de kern van het streven naar een samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft. Dit houdt in dat gebouwen, diensten en voorzieningen zo ontworpen en ingericht zijn dat ze zelfstandig en gelijkwaardig gebruikt kunnen worden door alle mensen. Een gebouw dat bijvoorbeeld alleen toegankelijk is via een aparte ingang voldoet niet aan het principe van universele toegankelijkheid.

De NEN 9120 is voortgekomen uit het VN Verdrag Handicap en heeft tot doel de Europese richtlijn voor toegankelijkheid te implementeren in Nederland. Deze norm wordt ontwikkeld door NEN in samenwerking met een normcommissie bestaande uit diverse belanghebbenden, waaronder architecten, vertegenwoordigers van belangenorganisaties zoals Ieder(in) en woningcorporaties. Hoewel de NEN 9120 niet wettelijk verplicht is, kan deze door opdrachtgevers als contractuele verplichting worden opgenomen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) monitort gedurende twee jaar het gebruik van de norm, waarna besloten wordt welke onderdelen ervan worden opgenomen in de bouwregelgeving.

De norm omvat een breed scala aan richtlijnen, die allemaal tot doel hebben de toegankelijkheid te verbeteren. Enkele voorbeelden die Gerard aanhaalt zijn Wayfinding, waarbij zorg wordt gedragen voor duidelijke bewegwijzering op juiste hoogte, contrastering om obstakels zoals trappen visueel te markeren, en het gebruik van tactiele markeringen voor mensen met een visuele beperking. Daarnaast worden ook eisen gesteld aan bijvoorbeeld hellingbanen, inclusief de maximale stijgingsgraad en de toevoeging van trappen voor rolstoelgebruikers.

De conceptversie van de NEN 9210 is beschikbaar voor feedback via de website van NEN, waar ook een toegankelijke variant van de norm te vinden is. Deelnemers aan het netwerk Fysieke Toegankelijkheid worden uitgenodigd om input te leveren om zo de norm verder te verbeteren.