Terugblik | Inclusief onderwijs als basis voor studentenwelzijn
| 11 december 2025 | Landelijk Netwerk Studentenwelzijn
“Terug naar de basis”
Op 11 december kwam het Landelijk Netwerk Studentenwelzijn samen voor de laatste bijeenkomst van 2025. Op veler verzoek stond deze editie in het teken van Inclusief Onderwijs. We gingen terug naar de basis. Hoe draagt een inclusieve leeromgeving bij aan studentenwelzijn? En hoe vertaal je dat naar de praktijk? Samen verkenden we antwoorden en deelden inspirerende voorbeelden.
Een inspirerende start
De ochtend begon met een warme opening door host Miriam Zwaan, senior Study Career Coach Communication Studies bij Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Miriam benadrukte het belang van inclusie als fundament voor studentenwelzijn en nodigde deelnemers uit om samen te kijken naar wat nodig is om onderwijs écht toegankelijk te maken.
Keynote: Minne Bakker over samenhang en uitgangspunten
Minne Bakker, onderzoeker en adviseur bij ECIO, nam ons mee in de samenhang tussen studentenwelzijn en inclusief onderwijs. Haar boodschap: deze twee thema’s zijn onlosmakelijk verbonden. Inclusief onderwijs betekent proactief ontwerpen, niet alleen losse aanpassingen. Minne liet zien hoe Universal Design for Learning (UDL) helpt om obstakels weg te nemen en een cultuur te creëren waarin de vraag “Wat heb jij nodig?” centraal staat.
Belangrijke inzichten uit de keynote:
- Studentenwelzijn en inclusief onderwijs versterken elkaar: beide gaan over onbelemmerd kunnen studeren.
- Inclusief onderwijs is meer dan ‘sjouwen met zeepkistjes’; het vraagt om herontwerp van onderwijs.
- UDL biedt een raamwerk: informatie op meerdere manieren aanbieden, flexibiliteit in toetsvormen.
- Cultuurverandering is cruciaal: maak het normaal om te vragen wat een student nodig heeft.
- Inclusief ontwerp vermindert stress en vergroot gelijke kansen, niet alleen voor studenten met een functiebeperking, maar ook voor mantelzorgers en werkstudenten.
Na de keynote gingen deelnemers uiteen in vier inspirerende subsessies.
Klik hier voor de subsessie: Van sterke punten naar sterke verbindingen – Hoe het programma WAVE neurodivergente studenten in hun kracht zet (Nienke Meulenbroeks)
Tijdens deze sessie liet Nienke Meulenbroeks zien hoe het programma WAVE neurodivergente studenten ondersteunt. Veel van deze studenten ervaren dat hun brein niet aansluit bij het onderwijssysteem, wat kan leiden tot stigmatisering en uitputting.
Wat doet WAVE?
WAVE biedt een innovatieve ontwikkelplek waarin studenten zelf oplossingen ontwerpen. De focus ligt op het benutten van sterke punten, zelfontwikkeling en duurzame participatie.
Resultaat
Meer welzijn en verbinding – niet alleen binnen het onderwijs, maar ook in de latere werkcontext. Studenten krijgen ruimte om hun talenten in te zetten en ervaren eigenaarschap over hun leerproces.
Klik hier voor de subsessie:: Stagepact – Praktijkvoorbeeld ROC Nijmegen (Taina Mercer)
Tijdens deze sessie deelde Taina Mercer hoe ROC Nijmegen stagediscriminatie actief aanpakt. Samen met regionale partners ontwikkelden zij een sterke aanpak om stages eerlijker en veiliger te maken.
Sterk in je stage
Het pakket Sterk in je stage en de Meldwijzer voor studenten en docenten zorgen ervoor dat stagiaires zich gezien en gehoord voelen. Deze tools bieden duidelijke stappen om discriminatie te melden en bespreekbaar te maken.
Aanpak in de praktijk
ROC Nijmegen combineert events, onderzoek, een online platform en praktische tips voor studenten, scholen en bedrijven. Dit alles wordt ondersteund door een gedegen communicatieplan, zodat iedereen weet wat te doen bij stagediscriminatie.
Doel
Een veilige leeromgeving waarin iedere student gelijke kansen krijgt om te leren en zich te ontwikkelen. Door samenwerking en transparantie zet ROC Nijmegen stappen richting inclusieve stages.
Klik hier voor de subsessie:: Verdiepingssessie Neurodiversiteit – wat moet je weten? (Sinsemilla Blokvoort)
Tijdens deze sessie deelde Sinsemilla Blokvoort haar kennis en persoonlijke ervaring over neurodiversiteit. Neurodiversiteit is een biologisch gegeven: een natuurlijke variatie in het menselijk brein, vergelijkbaar met biodiversiteit. Diversiteit is gezond en noodzakelijk voor de mensheid.
Belangrijke begrippen:
• Neurotypisch: Neurotypisch wordt gebruikt voor mensen van wie het neurologisch functioneren aansluit bij de heersende maatschappelijke norm.
• Neurodivergent: Neurodivergent verwijst naar mensen bij wie het neurologisch functioneren afwijkt van die heersende maatschappelijke norm. Deze groep ervaart vaak belemmeringen door de manier waarop onze omgeving is ingericht.
• Neurodiversiteit: Neurodivers gebruik je om een groep te beschrijven waarin verschillende neurotypen samenkomen.
De neurodiversiteitsbeweging
Dit is een sociopolitieke mensenrechtenbeweging die zich inzet voor gelijke rechten, respect en inclusie van neurodivergente mensen. Het begon in de jaren ’90 toen mensen met autisme zich uitspraken over hoe er over hen werd gesproken. Later sloten andere neurodivergente groepen zich aan.
Paradigmaverschuiving
We bewegen van het idee dat er één ‘gezonde’ manier van functioneren is, naar het neurodiversiteitsparadigma: diversiteit is waardevol en gezond.
Neuro-inclusie: wat kunnen we doen?
Laat normatieve aannames los en sluit aan bij de behoeften van neurodivergente personen. Doe geen aannames, maar ga in gesprek. Gebruik inclusieve taal en vermijd termen zoals stoornis of defect.
Sinsemilla deelde ook een reeks boekentips in haar presentatie voor wie zich verder wil verdiepen. Bekijk ook de tips op onze website
Klik hier voor de subsessie:: STIP Studentenplatform – Inclusie voor studenten met een migratieachtergrond (Mustafa Uslu)
Tijdens deze sessie vertelde Mustafa Uslu over hoe STIP studenten met een migratie- of vluchtelingenachtergrond ondersteunt. STIP is het enige landelijke studentenplatform voor deze doelgroep en bereikt jaarlijks zo’n 3.500 studenten.
Missie en doelgroep
STIP wil gelijke kansen creëren voor studenten met een biculturele achtergrond (95% van de deelnemers). Het netwerk bestaat uit 9 regio’s en 5 stichtingen.
Belangrijke waarden
Dienstbaarheid, gemeenschapszin, verbinding, inclusiviteit en diversiteit.
Uitdagingen
-Taaltrajecten en examens worden niet overal erkend, wat doorstroom belemmert.
-Gebrek aan voorzieningen in opvanglocaties.
-Studenten voelen zich niet altijd thuis; mentaal welzijn is een aandachtspunt.
-Stagediscriminatie blijft een groot knelpunt.
Aanpak en activiteiten
STIP zet in op rolmodellen en peercoaching, buddyprojecten, studiekeuzedagen en creatieve workshops. Vrijwilligers organiseren laagdrempelige activiteiten zoals sporttoernooien om eenzaamheid tegen te gaan. Samenwerking met ISO, NJR en Trimbos zorgt voor input bij beleid en nationale jeugdstrategie.
Mentale gezondheid
Campagnes zoals Even Inchecken stimuleren contact en huisbezoeken. Bij ernstige problemen wordt professionele hulp ingeschakeld.
Toekomstplannen
Uitbreiding van projecten zoals NextStep (maatjesprogramma), Boekenfontein (leesbevordering) en Jong Taalbuddy (taalondersteuning).
Belangrijk inzicht
STIP wil studenten niet alleen helpen bij hun studie, maar ook hun integratie en maatschappelijke betrokkenheid versterken. Gemeenschapszin en gelijke kansen staan centraal.
Meer info: https://www.instagram.com/stipstudenten
Gezamenlijke afsluiting
Om 10.45 uur kwamen we weer plenair samen. Miriam Zwaan sloot af met een krachtige boodschap: inclusie begint bij luisteren, vertrouwen en het creëren van een omgeving waarin iedere student zich gezien voelt.
Inclusief onderwijs en studentenwelzijn horen bij elkaar. Een inclusieve leeromgeving voorkomt obstakels, vermindert stress en vergroot gelijke kansen. Dat is niet alleen wenselijk, maar ook verplicht: sinds het VN-verdrag Handicap is inclusief onderwijs een wettelijke opdracht.
Deze bijeenkomst liet zien hoe we samen werken aan structurele verandering, van visie en beleid tot praktische tools en cultuur. Want iedere student, met of zonder ondersteuningsbehoefte, verdient de kans om te leren, groeien en uit te stromen naar een passende baan.
Samen verder werken aan studentenwelzijn
Wil je verder in gesprek over studentenwelzijn en inclusief onderwijs? Sluit je dan aan bij het Landelijk Netwerk Studentenwelzijn. Zo blijf je op de hoogte van de nieuwste inzichten en best practices én wissel je kennis en ervaringen uit met collega’s uit het onderwijs. We kijken ernaar uit om meer inzichten te delen en samen te werken aan het verbeteren van het studentenwelzijn in Nederland.
