Inclusie is geen keuze: onderwijs aan zet met werkagenda VN-verdrag Handicap

Afgelopen week presenteerde het kabinet de langverwachte werkagenda VN-verdrag Handicap 2025–2030. Doel: de komende vijf jaar zoveel mogelijk belemmeringen wegnemen voor mensen met een beperking. Tegelijkertijd verscheen de kabinetsreactie op de initiatiefnota Ons land is beperkt van Lisa Westerveld uit 2022.

Inclusie is geen wens, maar een opdracht

De werkagenda en de kabinetsreactie laten zien dat gelijke kansen voor mensen met een beperking geen vrijblijvende ambitie zijn, maar een wettelijke verplichting. Sinds de ratificatie van het VN-Verdrag Handicap in 2016 is Nederland verplicht om ervoor te zorgen dat iedereen volwaardig kan deelnemen aan onderwijs, werk en samenleving. Het onderwijs speelt hierin een sleutelrol.

Werkagenda VN-verdrag Handicap 2025-2030

Op 12 juli 2025 werd de werkagenda aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze agenda komt voort uit de nationale strategie en bevat concrete maatregelen, waaronder:

• het wettelijk hoorrecht voor studenten met een ondersteuningsbehoefte (inwerkingtreding: 1 augustus 2025). Scholen zijn verplicht om de mening van studenten actief te betrekken op een manier die aansluit bij hun voorkeur.
• Toegankelijkheid van fysieke en digitale omgevingen verbeteren, zoals gebouwen, digitale leeromgevingen en toetsvormen.
• Versterking van participatie en zeggenschap van mensen met een beperking in onderwijsbeleid en besluitvorming.

ECIO leverde een actieve bijdrage aan de ontwikkelsessies van de werkagenda en wordt expliciet genoemd als partner in de uitvoering van deze maatregelen binnen mbo, hbo en wo.

Maatregelen voor inclusief onderwijs

In de werkagenda van het VN-verdrag Handicap zijn verschillende maatregelen opgenomen om het onderwijs inclusiever te maken voor studenten met een ondersteuningsbehoefte. Denk bijvoorbeeld aan:

• het verbeteren van de fysieke, digitale en sociale toegankelijkheid van het onderwijs, waaronder gebouwen, onderwijsmaterialen en toetsvormen.
• het ondersteunen van een soepele overgang vanuit het voortgezet onderwijs, zoals met toegankelijke en vindbare informatie en passende begeleiding.
• het beschikbaar stellen van passende voorzieningen en hulpmiddelen.
• het versterken van deskundigheid bij onderwijsprofessionals rondom inclusie en diversiteit.
• en het structureel betrekken van studenten zelf bij het ontwikkelen en uitvoeren van inclusief beleid.

Deze en andere maatregelen vormen samen een kompas voor onderwijsinstellingen om het VN-verdrag praktisch en duurzaam te verankeren in het vervolgonderwijs. De acht inclusie-elementen dragen hieraan bij.

Kabinetsreactie op initiatiefnota “Ons land is beperkt”

In dezelfde week gaf het kabinet een uitgebreide reactie op de initiatiefnota van Lisa Westerveld uit 2022. ECIO wordt herhaaldelijk genoemd als expertisecentrum dat instellingen ondersteunt bij het duurzaam vormgeven van inclusief onderwijs. Het kabinet erkent dat samenwerking met kennisinstellingen zoals ECIO noodzakelijk is om het VN-verdrag Handicap ook op onderwijsniveau daadwerkelijk tot uitvoering te brengen.

Wat betekent dit voor onderwijsinstellingen?

Voor mbo- en hbo-scholen en universiteiten is dit een duidelijke oproep: maak werk van een structurele aanpak op inclusie. Geen losse projecten, maar een koers waarin toegankelijkheid, participatie en ondersteuning zijn onderdeel in beleid én praktijk. Start het gesprek, betrek studenten en neem je interne aanpak onder de loep. Zo maak je verschil.

Samen werken aan een onderwijsomgeving voor iedereen

De werkagenda en kabinetsreactie onderstrepen het belang van inclusief onderwijs. Vind niet alleen het wiel uit maar werk samen. ECIO ondersteunt je daarbij met de werkgroepen VN-verdrag mbo en hbo/wo.

In Nederland leeft ongeveer een kwart van de bevolking met een psychische en/of neurologische aandoening. Toch is volwaardige participatie voor deze groep nog lang niet vanzelfsprekend. IMPACT-Hoofdzaken wil daar structureel verandering in brengen.

Samen bouwen aan duurzame impact

In de komende acht jaar werkt de SPRONG-groep aan vijf speerpunten: profilering, professionalisering, netwerkversterking, onderzoekskwaliteit en maatschappelijke impact. De ambitie is om uit te groeien tot een internationaal erkende onderzoeksgroep met een duurzame samenwerkingsstructuur, waarin inclusief en praktijkgericht onderzoek centraal staat – met doorwerking naar praktijk, samenleving, onderwijs en de wetenschap.

ECIO als verbindende schakel

Hoewel ECIO binnen dit project een bescheiden rol speelt, is onze bijdrage niet minder betekenisvol. We brengen kennis in over inclusief onderwijs en het begeleiden van jongeren met een ondersteuningsbehoefte bij de overstap naar werk. Daarnaast leggen we de verbinding tussen dit project en bestaande netwerken binnen onderwijs, zorg en overheid. Zo zorgen we, zoals via het netwerk Sprong-brug, voor kennisdeling en versterking van samenwerkingen over domeinen heen.