Lespakket toegankelijk bouwen voor mbo, hbo en wo

Een toegankelijke fysieke leer- en werkomgeving begint al bij het ontwerp van gebouwen. Daarom is er sinds juli 2026 een gratis lespakket beschikbaar waarmee mbo-, hbo- en wo-studenten leren hoe zij toegankelijkheid vanaf het begin kunnen meenemen in ontwerp-, bouw- en beheerprocessen. Het lespakket is ontwikkeld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Envire omgevingsopleidingen, met advies van Stichting Accessibility. Het lespakket is gebaseerd op de uitgangspunten van NEN 9120, de richtlijn voor toegankelijke gebouwen.

Waarom aandacht voor toegankelijk bouwen?

Toegankelijke gebouwen zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat iedereen zo zelfstandig mogelijk kan deelnemen aan onderwijs, werk en samenleving. Denk bijvoorbeeld aan mensen die gebruikmaken van een rolstoel, maar ook aan mensen met andere fysieke, zintuiglijke of ondersteuningsbehoeften. Denk aan studenten en medewerkers die een rolstoel gebruiken, slechtziend of slechthorend zijn, moeite hebben met lopen of traplopen, of behoefte hebben aan een prikkelarme en overzichtelijke omgeving.

Nederland ratificeerde in 2016 het VN-verdrag Handicap. Een van de uitgangspunten daarvan is dat mensen met een beperking op voet van gelijkheid toegang moeten hebben tot de fysieke omgeving. Aandacht voor toegankelijkheid in opleidingen van toekomstige bouwprofessionals draagt daaraan bij.

Wat leren studenten?

Studenten krijgen niet alleen uitleg over toegankelijk bouwen, maar gaan vooral praktisch aan de slag. Zij bekijken gebouwen vanuit verschillende gebruikersperspectieven en onderzoeken bijvoorbeeld:

• de entree en looproutes
• toiletten
• parkeerplaatsen
• drempels en doorgangen
• andere onderdelen die van invloed zijn op de toegankelijkheid van een gebouw.

Vervolgens bedenken zij concrete verbeteringen. Zo leren studenten toegankelijkheid niet als losse voorziening achteraf te zien, maar als onderdeel van goed ontwerp vanaf het begin.

Wat bevat het lespakket?

Docenten kunnen het materiaal direct gebruiken in hun onderwijs. Het pakket bestaat uit:

• een docentenhandleiding
• een presentatie voor gebruik in de les
• ondersteunende video’s
• praktijkgerichte opdrachten
• casussen en discussievragen.

Voor welke opleidingen?

Het lespakket is onder andere geschikt voor opleidingen als Bouwkunde, Built Environment, Facility Management en Vastgoed. Ook andere mbo-, hbo- en wo-opleidingen die zich bezighouden met gebouwen, ontwerp, beheer en de fysieke leefomgeving kunnen het materiaal gebruiken.

NEN 9120 en toegankelijk bouwen

Voor gebouwen gelden wettelijke minimumeisen voor toegankelijkheid en bruikbaarheid vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). NEN 9120 gaat verder en biedt aanvullende praktische richtlijnen voor toegankelijk bouwen. De norm is vrijwillig en vormt een aanvulling op de minimumeisen uit het Bbl. Het lespakket helpt studenten om deze uitgangspunten te vertalen naar concrete situaties in hun toekomstige beroepspraktijk.

Aan de slag

Het lespakket is gratis beschikbaar voor onderwijsinstellingen en kan worden aangevraagd via het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.