Terugblik |Masterclass ‘Wettelijke kaders voor Inclusief Toetsen’

Binnen ons netwerk en ook vanuit andere examencommissies merken we dat er behoefte is aan wettelijke kaders t.a.v. inclusief en toegankelijk toetsen en examineren. De mate van toekenning van maatwerk verschilt nu vaak nog tussen examencommissies. Dat roept ook bij het veld soms twijfel op; doen we wel voldoende enerzijds en gaan we niet te ver anderzijds. We zien dat er binnen het mbo iets meer houvast wordt geboden door documenten zoals de onlangs herziene de brochure ‘Passend examineren in het mbo’ ontwikkeld door het CvTE. Tegelijkertijd geldt deze brochure alleen voor de centrale toetsen binnen het mbo en is er voor toetsen op instellingsniveau ook binnen het mbo ook meer ruimte om passend te toetsen. Dus zowel voor mbo, hbo als wo was de vraag over wettelijke kaders relevant. Daarom hebben we voor deze masterclass het College voor de Rechten van de Mens (CRM) uitgenodigd om wat meer houvast vanuit m.n. het VN-verdrag Handicap te geven. Tegelijkertijd geeft het ook inzicht in hoe het CRM handelt.  

Waar hebben we het over bij toegankelijk toetsen?

In de introductie van de bijeenkomst werd kort toegelicht waar in de inclusieve onderwijspyramide inclusief toetsen terugkomt. Wat er nodig is aan maatwerk voor toetsen en examineren hangt samen met wat er in de onderkant van de piramide (niveau 1) al geregeld wordt. Hoe meer ruimte er wordt gecreëerd binnen het onderwijs (bijv. in type toetsen en toetsmomenten) hoe minder er maatwerk en nodig is. Al zal er altijd een groep blijven die maatwerk nodig heeft. Waar het gaat om maatwerk bij het toetsen, zijn we dus bezig op niveau 2, 3 en 4 van de piramide.  

Presentatie CRM

In de presentatie van het CRM wordt in het eerste deel ingegaan op de wettelijke kaders die voor alle sectoren gelden. De Wgbh/cz en het VN-verdrag Handicap worden toegelicht. Zie voor meer informatie de video of powerpointslides.  

Casuïstiek

In het tweede deel van de masterclass zijn we ingegaan op een aantal casussen die het CRM behandeld heeft in het kader van toegankelijk toetsen en examineren. De focus lag daarbij op studeren met een functiebeperking, maar er zijn ook casussen rondom zwangerschap of andere redenen voor maatwerk beoordeeld door het CRM. Zij hebben hier nog een aantal voorbeelden van meegestuurd, zie hieronder.  

Wat duidelijk naar voren kwam in de casuïstiekbespreking is dat het CRM in eerste instantie bekijkt of de procedures goed doorlopen zijn. Met andere woorden, heeft de examencommissie of andere verantwoordelijke goed onderzoek gedaan naar de mogelijkheden in dit specifieke geval? (De stappen die doorlopen moeten worden zijn ook samengevat in het stappenmodel voor het mbo en het stappenmodel voor het hbo en wo.) Ook werd tijdens de casuïstiekbespreking duidelijk dat een vastomlijnde definitie van ‘onevenredige belasting’ niet gegeven kan worden, omdat deze altijd afhangt van de specifieke context en vraag. 

Aanvullende oordelen

Er zijn tijdens de bijeenkomst verschillende thema’s aan bod gekomen die we niet uitvoerig hebben kunnen bespreken, maar waar wel oordelen over bestaan bij het CRM: 

• Oordeel 2021-65: leveren maatwerk om vrouw in staat te stellen studie met zwangerschap/moederschap te combineren 
• Oordeel 2020-17: verzoek om extra herkansing omdat studente niet aan reguliere herkansing kon meedoen i.v.m. bevallingsdatum 
• Oordeel 2014-72: verzoek om verlening studieduur i.v.m. zwangerschapsverlof 
• Oordeel 2019-42: weigering toegang assistentiehond tot schoolgebouw 
• Oordeel 2020-33: weigeren ongetrainde assistentiehond 
• Oordeel 2017-109: beroep op onevenredige belasting bij beschikbaar stellen software voor thuisgebruik 
• Oordeel 2016-145: beroep op onevenredige belasting door school 

Afronding

De presentatie heeft inzicht gegeven in kaders waar onderwijsinstellingen in ieder geval rekening mee dienen te houden. Tegelijkertijd is niet alles vastgelegd in wet- en regelgeving en is het ook belangrijk dat er binnen en tussen onderwijsinstellingen het gesprek gevoerd wordt om termen als ‘onevenredige belasting’ verder met elkaar te vullen. Tijdens een volgende netwerkbijeenkomst zal daar ook binnen dit netwerk aandacht aan besteed worden.