Terugblik | ExpertiseLab Jonge Mantelzorgers

Het ExpertiseLab Jonge Mantelzorgers kwam op 8 april 2025. Dit netwerk bestaat uit professionals werkzaam in het onderwijs, de zorg of de overheid en heeft als maatschappelijk doel om de positie van jonge studerende mantelzorgers te verbeteren. Er waren 21 deelnemers waarvan 10 hogescholen en 4 mbo-instellingen. De rest van de deelnemers kwam uit verschillende organisaties waaronder HUPS en Markant.

Actualiteiten

Kick Off week van de Jonge Mantelzorgers
Ayla vertelt over de Kick Off week van de jonge mantelzorger die ze mede organiseren vanuit de HVA. Ze nodigt iedereen uit op 22 mei om 14:30u. Presenteren van het platform, panelgesprekken en verbindingen leggen. Kamerlid en wethouder waren tevens aanwezig.

ToolKit
Voor het po, vo en mbo is er een toolkit met lesmateriaal voor zowel leerlingen als docenten. Het doel van deze materialen is om de bewustwording over jong mantelzorgen te vergroten onder leerlingen en onderwijspersoneel. Toolkit kan gratis worden gedownload op Toolkit — Jonge Mantelzorg Vriendelijke School.

Ervaring mantelzorgers mbo – Frank Schoonbeek

Frank Schoonbeek is sinds januari 2025 betrokken bij ECIO. Hij houdt zich bezig met de thema’s studentenwelzijn en inclusief onderwijs binnen het mbo, hbo en wo. Met zijn achtergrond uit het onderwijs kan hij goed de praktijk uit het onderwijs en beleid aan elkaar koppelen.

De Inzichten vanuit Frank:

• Incheckmomenten met studenten zijn waardevol.
• Veel mantelzorgers zijn (nog) niet in beeld bij onderwijsinstellingen.
• Persoonlijke aandacht maakt verschil.

Videofragment hbo-student
We zagen een korte video waarin een student haar ervaring als mantelzorger deelde. Ze benadrukte dat juist kleine gebaren, zoals belangstelling tonen, veel kunnen betekenen. Bekijk de video hier nogmaals.

Lectoraat Langdurige Zorg en ondersteuning HvA

Binnen het lectoraat Langdurige Zorg en Ondersteuning werkte Yvette Wittenberg de afgelopen jaren aan promotieonderzoek over mantelzorg. De HvA wil studenten zo goed mogelijk leren hoe zij in de toekomst kunnen samenwerken met mantelzorgers. In dit onderzoek wordt is daarom onderzocht wat belangrijk is in samenwerkingsrelaties. Ook wordt nagegaan of mantelzorgers vinden dat mensen hulp zoveel mogelijk uit hun eigen sociale netwerk moeten krijgen, of juist van professionals. Omdat iedere mantelzorger uniek is, is er in dit onderzoek veel aandacht voor verschillen tussen mantelzorgers.
Een aantal inzichten:

• De zorgvraag neemt toe door o.a. vergrijzing en personeelstekorten.
• Het ‘stereotype’ beeld van de mantelzorger (witte vrouw van middelbare leeftijd) is achterhaald – iedereen kan mantelzorger zijn.
• Diversiteit (leeftijd, herkomst, etc.) beïnvloedt de manier waarop mensen naar zorg en samenwerking kijken.
  Zorgopvattingen (‘caregiving norms’):
• 16-34-jarigen hebben opvallend hoge scores op normen rond mantelzorg.
• Wellicht zijn zij meer gewend aan participatie en netwerksamenlevingen.
  Samenwerking met professionals:
• Mantelzorgers willen serieus genomen worden als gelijkwaardige partner.
• Maar veel professionals focussen uitsluitend op de directe zorgvraag.
• Systeemdruk (regels, bureaucratie) bemoeilijkt samenwerking.
  Break-outrooms – Reflecties en vragen
• Bewustwording is cruciaal. Veel jongeren herkennen zichzelf niet als mantelzorger, en onderwijsprofessionals zien hen ook niet altijd door het stereotype beeld.
• Een herkenbare vraag is krachtig: “Hoe gaat het met jou?”
• Een school hoeft het niet op te lossen, maar moet de weg weten.
• Geen aannames: ga het gesprek aan over wat mantelzorg betekent.
• Miscommunicatie binnen groepen ontstaat vaak door het niet benoemen van zorgtaken.
• Erkenning van mantelzorgstatus in relatie tot examencommissies en begeleiding vraagt om duidelijke afspraken.

Modelovereenkomst Studerende mantelzorgers

De MODELOVEREENKOMST STUDERENDE MANTELZORGERS voor onderwijsinstellingen wordt gesloten tussen een onderwijsinstelling en een student. In de overeenkomst geeft de onderwijsinstelling aan dat de betrokken student (tijdelijk of voor langere tijd) een Studerende Mantelzorger is. De overeenkomst is een intern hulpmiddel ter erkenning van de Mantelzorgstatus.
Door het ondertekenen van deze overeenkomst erken je deze status door passende maatwerkvoorzieningen van de opleiding of faculteit te beschrijven. Het doel is dat de student de studie zo optimaal mogelijk kan voortzetten.

• Hoe kan de Mantelzorgovereenkomst in jouw organisatie helpen bij het agenderen van het thema mantelzorg?
• Voor welke onderwijsinstellingen? Of studie richtingen?
• Op welke ideeën brengt je dit nog meer?

Afsluiting

Volgende bijeenkomst Expertiselab JMZ is wo 12 november 2025. Houd de berichtgeving in de gaten.