Artikel | Inclusief op stage: tips voor werkgevers

Heeft er een student met een fysieke, mentale of zintuiglijke beperking bij jouw bedrijf gesolliciteerd? Het kan voor je bedrijf van grote maatschappelijke waarde zijn om deze studenten met een ondersteuningsbehoefte stage te laten lopen. Uit de praktijk blijkt dit voor veel collega’s een eye opener en inspirerend te zijn. Ook zijn er financiële voordelen verbonden aan het in dienst nemen van iemand met een beperking. Verwacht je problemen? Deze blijken vaak met een beetje creativiteit en flexibiliteit te kunnen verdwijnen.

‘Good to know’

Het is goed om te weten dat, ondanks de belemmeringen, het gros van deze studenten erin slaagt de stage met succes af te ronden. Zij weten zelf of samen met anderen oplossingen te vinden voor problemen waar ze tegenaan lopen. Zij hebben vooral baat bij extra hulp vanuit de opleiding en de mogelijkheid om flexibel te werken of langer over de stage te mogen doen. Er zijn opties genoeg, waar de stagiair vaak zelf het voortouw in zal nemen.

Tips voor sollicitatiegesprekken stagekandidaten

• Focus tijdens het eerste gesprek op de motivatie en competenties van de studenten, net als je dat bij elk sollicitatiegesprek doet. Dit gesprek is immers een eerste kennismaking en geeft je de mogelijkheid de geschiktheid van de kandidaat te bepalen. Stel jezelf de volgende vraag: is het feit dat de sollicitant een beperking heeft relevant voor de betreffende functie?
• Houd er rekening mee dat de stagiair veel ervaring kan hebben met vooroordelen en daardoor misschien wat achterdochtig is. Het voeren van een open gesprek en luisteren naar de student is van belang.
• Wees tijdens het gesprek met de studenten open over hun ondersteuningsbehoefte. Voor de aanpassingen die eventueel nodig zijn, hebben de studenten zelf vaak oplossingen. Je kunt vragen naar de functionele aspecten van de aandoening of beperking en wat de impact hiervan is op het functioneren of op de werkomgeving. Je mag geen vragen stellen over de huidige gezondheidstoestand.
• Maak het thema belastbaarheid bespreekbaar. Respecteer wanneer de kandidaat geen behoefte heeft om deze informatie te bespreken.

Tips voor vragen over de ondersteuningsbehoefte

• Veel studenten met een ondersteuningsbehoefte hebben baat bij flexibele arbeidstijden of een langere duur van de stageperiode. Zij kunnen bijvoorbeeld de lange werkdag of –week, de reistijd en de werkbelasting als knelpunten ervaren. In sommige gevallen zijn echter ook praktische aanpassingen nodig, bijvoorbeeld aan de werkplek of de werkomgeving. Een aantal voorbeeldvragen om je op weg te helpen:
• Kan de kandidaat zelf aangeven welke hulpmiddelen, aanpassingen of voorzieningen nodig zijn voor de beoogde functie?
• Kan de kandidaat zelf goed aangeven waar mogelijkheden en beperkingen liggen voor een goede balans tussen belasting en belastbaarheid?
• Heeft de kandidaat hulp, persoonlijke ondersteuning of hand- en spandiensten nodig?
• Is het werk volgens jou met planning, werkindeling en flexibele werktijden te organiseren?
• Laat de functie het toe een aangepaste tijdindeling te maken, waarbij na enkele uren werken van houding wordt veranderd?
• Is het mogelijk om deels thuis te werken?
• Is het mogelijk dat de werkdag wordt onderbroken door een rust- of verzorgingsmoment?
• Kunnen door de aanpassingen mogelijk problemen ontstaan naar collega’s of andere werknemers?
• Zijn er aanpassingen nodig om een werkplek geschikt te maken, zoals een aangepast bureau of een speciale bureaustoel?
• Zijn er aanpassingen nodig vanwege mogelijke last van warmte, koude of wisselingen daarin?
• Is er een werkplek te organiseren op de begane grond of een werkplek die bereikbaar is via een lift?
• Moet de kandidaat voor de functie regelmatig reizen, en zo ja zijn hiervoor speciale voorzieningen nodig?
• Zijn er voorzieningen nodig om gebruik te maken van bedrijfsrestaurant of kantine?
• Kan de kandidaat het gebouw zelfstandig, zonder hulp door anderen binnenkomen?
• Zijn de vluchtwegen te gebruiken door deze kandidaat?
• Heeft de kandidaat zelf een idee van de bouwkundige voorzieningen en aanpassingen die nodig zijn om te kunnen werken?

Tips voor begeleiding tijdens de stage

Voor de begeleiding van een stagiair met een ondersteuningsbehoefte geldt hetzelfde als bij andere studenten: maak goede afspraken voordat de stage begint. Spreek af wanneer en hoe vaak er contact is en leg ook zelf contact met het stagebedrijf, om zo de lijnen kort te houden.

Het kan drempelverlagend werken voor de communicatie om al vóór het begin van de stage langs te gaan bij de werkgever. Zo kun je ook meteen de verwachtingen op elkaar afstemmen.

• Laat duidelijk merken dat studenten altijd bij je terecht kunnen als er vragen zijn of tussentijds problemen zich voordoen.
• Plan extra tijd in voor gesprekken, omdat er meer aandachts- of knelpunten kunnen zijn dan bij studenten zonder ondersteuningsbehoefte.
• Vraag regelmatig aan de studenten hoe het gaat met hun belastbaarheid.
• Raadpleeg de vastgelegde afspraken binnen je eigen onderwijsinstelling en de wet- en regelgeving. Zoals de Onderwijs- en Examenregeling (OER), de Wet Gelijke Behandeling (WGB- H/CZ) of de Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek (WHW).
• Blijf denken in mogelijkheden wanneer studenten een stageopdracht niet conform de gestelde eisen uitgevoerd kan worden. Uiteindelijk is het behalen van de stagedoelen en competenties het uitgangspunt. Gebruik de mogelijkheden waarmee zij dit op een andere manier kunnen Denk bijvoorbeeld aan:
  • Het inzetten van een doventolk als de student een presentatie moet geven over zijn stage.
  • Het door een ander laten uitschrijven van het stageverslag of gebruikmaken van een spraakprogramma bij dyslexie.
  • Het flexibeler omgaan met deadlines bij chronische vermoeidheid.

Tips voor oplossingen/aanpassingen bij mogelijke knelpunten

Het kan zijn dat er extra tijd voor de stage, extra inzet vanuit de onderwijsinstelling en/of flexibele werktijden vanuit het stagebedrijf nodig zijn. Hieronder volgt een lijst met mogelijke knelpunten en oplossingen of aanpassingen.

Aanpassing van werktijden:

• Minder uren per dag/week, meer pauzes of meer uren besteden aan de stageopdracht.

Aangepaste taken van de stageopdracht:

• Minder taken door bijvoorbeeld belastende taken weg te laten. Meer taken voor meer uitdaging of afwisseling en verbreding van de inzetbaarheid.
• Taakroulatie.

Begeleiding/aansturing:

• Overleg met de stagebegeleider/leidinggevende.
• Begeleiding tijdens de stage.
• Intervisie of supervisie ter verbetering van de functie-uitoefening.
• Externe intervisie of coaching, bijvoorbeeld jobcoaching of door de stagebegeleider van de onderwijsinstelling.

Tips voor voorbereiding van stages 

• In principe is de stagiair zelf verantwoordelijk voor het aanvragen van voorzieningen, hulpmiddelen en aanpassingen. Het kan ook zijn dat uw hulp daarbij alsnog nodig is. Zo kan iemand bijvoorbeeld een financiële vervoersregeling treffen bij het UWV. Meer tips vinden studenten op onbelemmerdstuderen.nl. Overleg vooral met de stagiair over de benodigde hulp.
• Als werkgever ben je wettelijk verplicht om redelijke voorzieningen in het gebouw te treffen. Het gaat dan om redelijke toegankelijkheid voor iedereen. Denk dan aan routes door het gebouw of het hebben van een lift.
• Naast het tonen van begrip voor de situatie van de kandidaat, is het belangrijk eerlijk te blijven in de mogelijkheden die er zijn. Bijvoorbeeld wanneer iets niet haalbaar is of je de student ergens niet bij kan helpen? Probeer kandidaten het gevoel te geven dat zij zelf grip op de zaak kunnen krijgen en dat je hen daarbij wilt ondersteunen.
• Heeft je organisatie een mentor- of buddysysteem voor nieuwe werknemers? Maak dan hier gebruik van. Een buddy kan een stagiair zijn die al wat meer ervaring heeft.
• Voor de begeleiding van een stagiair met een ondersteuningsbehoefte geldt hetzelfde als bij andere werknemers: maak goede afspraken voordat de stage begint en leg deze vast in het stagecontract. Spreek af wanneer en hoe vaak er evaluatiegesprekken zijn en houd contact met de stagebegeleider binnen de opleiding, om de lijnen kort te houden.
• Geef aan dat de kandidaat altijd kan aankloppen als er vragen of problemen zijn.
• Maak kennis met de begeleider vanuit de opleiding. Hoe eerder dat gebeurt, hoe beter de communicatie vaak verloopt.
• Plan tijd in voor gesprekken, omdat er meer aandachts- of knelpunten kunnen zijn dan bij studenten zonder beperking.
• Vraag tijdens evaluaties aan de student hoe het ervoor staat met de belastbaarheid. Het is niet de bedoeling dat studenten over de eigen grenzen van hun gezondheid heen gaan en zeker niet structureel. Sommige studenten met een beperking hebben de neiging tot bagatelliseren, om zo maar niemand tot last te hoeven zijn.

Tips | stageopdracht en beoordeling 

Als het voor de stagiair niet mogelijk is de opdracht letterlijk volgens de eisen van de opleiding uit te voeren, is dat geen reden tot paniek. Met enige creativiteit en flexibiliteit is vaak een prima oplossing te vinden. Het einddoel kan wellicht ook op een andere manier worden bereikt, of met andere middelen. Denk bijvoorbeeld aan: het inzetten van een doventolk als de student een presentatie moet geven over stage, het door een ander laten uitschrijven van het stageverslag bij dyslexie of het flexibeler omgaan met deadlines bij chronische vermoeidheid. Uiteraard moet de stagiair met een beperking dezelfde competenties hebben als de andere stagiairs om een voldoende te scoren, maar het kan nu eenmaal zo zijn dat hij dit op een andere manier moet aantonen.

• Zorg dat bij het begin van de stage de afspraken over beoordeling van de stagedoelen of stage-opdracht op papier staan. Ook eventuele beloftes over bijvoorbeeld het rekeninghouden met bepaalde belemmeringen horen thuis in het stagecontract.
• Focus op de stage, niet op de beperking.
• Plan een tussentijdse beoordeling, zodat de stagiair een eerlijke kans heeft om verbeterpunten aan te pakken.
• Laat geen zaken op zijn beloop: wees eerlijk.
• Denk niet voor de stagiair, maar denk met de student mee.
• Beoordeel de student op kwaliteiten.

Direct aan de slag!