Terugblik | Masterclass Toegankelijk Toetsen en Examineren

Op 2 oktober 2025 organiseerde ECIO een online masterclass ‘Juridische kaders bij toegankelijk toetsen en examineren’ met onderwijsjurist Rolf Bindels. Rolf is gespecialiseerd in onder andere onderwijsrecht en is docent aan de Hogeschool van Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam. De masterclass was online en er was een grote opkomst met ongeveer 135 deelnemers, werkzaam in het mbo, hbo en wo.

Toetsen we echt wat we willen toetsen?

Toegankelijk toetsen is een belangrijk onderdeel van inclusief onderwijs, want daar “strandt” een student als het niet goed geregeld is. Een belangrijke vraag die ook aan bod kwam tijdens de masterclass: Toetsen we echt wat we willen toetsen, zonder onbedoeld dingen mee te toetsen (zoals leesvaardigheid, concentratie, tijdsdruk)?

Juridische ruimte én grenzen van maatwerk

Er zijn verschillende routes mogelijk om toetsen inclusief en toegankelijk te maken. Een daarvan is maatwerk en individuele voorzieningen. De masterclass richtte zich vooral op deze route en de bijbehorende juridische kaders. In de praktijk blijkt dat deze route voornamelijk vragen uit twee richtingen oproept:

• Wanneer is iets een onevenredige belasting?
• Hoever mogen we gaan als onderwijsinstelling?

Een belangrijke boodschap was: het recht geeft vaak een ondergrens, geen plafond. We nodigen je daarom ook uit om te kijken waar kansen liggen om het onderwijs toegankelijk te maken en houden.

Vragen en casussen

Rolf Bindels ging tijdens de workshop in op verschillende onderwerpen, gebaseerd op vragen en casussen die deelnemers vooraf in hebben kunnen sturen. Enkele thema’s waren:

• Redelijke aanpassingen en de vraag: wat is wel mogelijk en wat niet?
• Zorgplicht
• Hoe zit het met aanwezigheidsplicht?
• Wie mag een deskundigheidsverklaring afgeven?
• Studievertraging en het recht op extra toetskansen

Drie kernvragen als kompas

Volgens Rolf Bindels kunnen examencommissies vrijwel iedere casus toetsen aan drie juridische kernvragen:

• Leidt de aanpassing tot een onevenredige belasting?
• Is de student (nog) geschikt voor de opleiding, ook met aanpassingen?
• Tast de aanpassing de kwaliteit of validiteit van het onderwijs of examen aan?

De antwoorden op deze vragen bepalen de juridische ruimte.

Transparantie en zorgplicht

Tot slot werd benadrukt dat onderwijsinstellingen een duidelijke zorgplicht hebben. Studenten moeten eenvoudig kunnen vinden:

• welke ondersteuning mogelijk is,
• hoe zij voorzieningen kunnen aanvragen,
• en welke procedures gelden.

Toegankelijkheid zit niet alleen in aanpassingen, maar ook in heldere informatie en voorspelbaar beleid.

Vooruitblik

Ook in 2026 staan er weer bijeenkomsten van het netwerk Toegankelijk Toetsen en Examineren op het programma. Nieuw in dit jaar is dat het netwerk wordt gesplitst in twee groepen: een voor het mbo en een voor het hbo/wo. Als lid van het netwerk ontvang je automatisch uitnodigingen in je agenda van de activiteiten.