Terugblik | Pizzasessie: Ervaringsdeskundigen over inclusie in de onderwijspraktijk

Op 8 oktober 2025, tijdens de Week van de Toegankelijkheid, organiseerde ECIO een informele pizzasessie voor studenten met een ondersteuningsbehoefte. Studenten van hbo en wo kwamen samen om hun ervaringen over inclusief onderwijs te delen en te reflecteren op wat goed werkt en waar verbetering mogelijk is. Met de aanwezigheid van onder andere Ieder(in), JOBmbo en LSVb, was het een waardevolle gelegenheid om te netwerken, ideeën uit te wisselen en te werken aan inclusiever onderwijs.

Waardevolle inzichten

De ervaringsdeskundige studenten deelden niet alleen wat goed werkt, maar vooral ook de belemmeringen waarmee ze dagelijks geconfronteerd worden. Een belangrijk punt was het vinden van de juiste persoon op het juiste moment om ondersteuning te krijgen. Veel studenten gaven aan dat zij zelf op zoek moesten naar de juiste kanalen. Dit maakt het proces vaak ingewikkeld en tijdrovend. Daarnaast kwam naar voren dat de flexibiliteit vanuit scholen niet altijd voldoende is. Studentenkrijgen hierdoor niet de ruimte die ze nodig hebben om succesvol te studeren.

Ook werd er aangegeven dat de ondersteuning niet altijd goed aansluit bij de individuele behoeften van studenten. Er is veel behoefte aan maatwerk en een betere afstemming tussen docenten, mentoren en studieadviseurs. De houding van docenten speelt hierbij een grote rol: inclusie blijkt soms afhankelijk te zijn van de persoonlijke benadering van de docent, wat zorgt voor variatie tussen opleidingen en vakken.

Tips: wat kan beter

Leeromgeving en cultuur

• Niet alle docenten tonen begrip of geduld in de omgang met studenten die extra ondersteuning nodig hebben.
• Lokalen of groepsruimtes kunnen te druk of prikkelrijk zijn, wat voor studenten met een ondersteuningsbehoefte problematisch kan zijn.
• Ondersteuning sluit niet altijd aan op de individuele student; er is vaak een gebrek aan maatwerk.
• Er werd gepleit voor betere communicatie tussen docenten, mentoren en studieadviseurs, zodat studenten gemakkelijker de benodigde ondersteuning kunnen krijgen.
• Inclusie is vaak afhankelijk van de houding van de docent, wat zorgt voor inconsistente ervaringen voor studenten binnen verschillende opleidingen.

Programma en toetsing

• Het aanvragen van toetsvoorzieningen kost vaak veel tijd en moeite, wat voor studenten frustrerend kan zijn.
• Studenten zijn afhankelijk van hun studiebegeleider; bij wisseling van begeleider kan de continuïteit van de ondersteuning verloren gaan.
• Regels rondom toetsen zijn soms niet flexibel of duidelijk genoeg, wat de toegankelijkheid van toetsen bemoeilijkt.
• Extra tijd of aangepaste omstandigheden gelden vaak niet bij herkansingen, wat als een gemis wordt ervaren door studenten die daar wel behoefte aan hebben.

Ondersteuningsaanbod

• Maak het ondersteuningsaanbod duidelijker en zorg dat studenten weten waar ze terechtkunnen.
• Zorg voor goede overdracht en afstemming tussen studieadviseurs en opleidingen om continuïteit in de ondersteuning te waarborgen.
• Het idee van één loket voor ondersteuning werd naar voren gebracht om versnippering en onduidelijkheid te voorkomen.
• Versnellen van de afhandeling van aanvragen voor ondersteuning werd ook genoemd als belangrijk, aangezien studenten soms vertraging ervaren bij het aanvragen van ondersteuning.

Tops: wat gaat goed

Leeromgeving en cultuur

• Digitale leeromgevingen werken steeds beter samen met ondersteunende software. Dit verbetert de toegankelijkheid.
• Studenten gaven aan een open en positieve sfeer in de lessen te ervaren. Dit bevordert inclusie.
• Er is ruimte voor gesprekken over diversiteit en toegankelijkheid. Dit vergroot de bewustwording en draagt bij aan een inclusieve cultuur.
• Docenten tonen steeds vaker initiatief en flexibiliteit in hun aanpak, wat studenten ondersteunt.
• De route naar ondersteuning wordt vaak als laagdrempelig en veilig ervaren, wat studenten geruststelt.

Programma en toetsing

• Duidelijke afspraken over herkansingen en toetsregels maken het proces voor studenten voorspelbaar en eerlijk.
• Studenten krijgen tijdige informatie over toetsmomenten. Dit zorgt voor meer voorbereidingstijd en minder stress.
• Extra tijd en rustige ruimtes bij toetsen worden als zeer helpend ervaren door studenten die baat hebben bij een rustige en gestructureerde omgeving.
• Digitale toetsen zijn vaak goed toegankelijk ingericht. Hierdoor wordt de toetsing gemakkelijker voor studenten met een ondersteuningsbehoefte.

Ondersteuningsaanbod

• Studenten voelen zich geholpen door betrokken mentoren en begeleiders die zich inzetten voor hun succes.
• Er is ruimte voor persoonlijke aandacht en maatwerk in de ondersteuning. Dit wordt als positief ervaren.
• Hoorcolleges of lessen worden soms opgenomen. Deze inclusieve aanpak komt studenten met een ondersteuningsbehoefte ten goede.
• Duidelijke communicatie over mogelijkheden en procedures wordt gewaardeerd. Dit verlaagt de drempel voor studenten om ondersteuning aan te vragen.
• Flexibiliteit en begrip bij hulpvragen zorgen ervoor dat studenten zich gezien en gesteund voelen.

Het belang van studentenparticipatie

Een belangrijk inzicht uit de sessie was het belang van studentenbetrokkenheid bij het proces van inclusie. Studenten met een ondersteuningsbehoefte moeten actief betrokken worden bij de beleidsvorming en uitvoering van inclusie. Door studenten actief te betrekken in het beslissingsproces, kunnen zij niet alleen hun eigen situatie verbeteren, maar ook bijdragen aan onderwijs waarin iedereen gelijke kansen heeft. Dit geldt voor zowel de digitale als de fysieke leeromgeving. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door:

• Formele mogelijkheden voor studenten om mee te denken en invloed uit te oefenen op beleid.
• Het structureel in kaart brengen van de behoeften van studenten met een ondersteuningsbehoefte en deze mee te nemen in vervolgstappen.
• Studenten actief betrekken bij de evaluatie van onderwijsprogramma’s en toetsvormen en hen medezeggenschap geven over deze zaken.

Door studenten meer te betrekken in beslissingen, kunnen we samen werken aan een onderwijsomgeving die voor iedereen toegankelijk is.

Conclusie

De pizzasessie was een waardevolle gelegenheid om te leren van de ervaringen van studenten met een ondersteuningsbehoefte. Door hun verhalen en inzichten centraal te stellen, kunnen we gezamenlijk werken aan het verbeteren van de leeromgeving voor iedereen. Het betrekken van studenten bij de ontwikkeling van inclusief onderwijs is van cruciaal belang, en de sessie heeft ons geholpen om concrete stappen en verbeteringen in de onderwijspraktijk te identificeren.

Inspiratie, handreikingen, tools en inzichten

Naast de input van de studenten is er ook een schat aan informatie beschikbaar in de kennisbank die je als onderwijsprofessional helpt bij het vormgeven van inclusief onderwijs. Naast specifieke handreikingen, inzichten uit onderzoek is er bijvoorbeeld ook veel te vinden over de praktijkervaringen van studenten en professionals. Zoals o.a.:

• Infosheet: Begeleiden van studenten met TOS
• Infosheet: Begeleiden van studenten met Autisme
• Infosheet: Begeleiden van studenten met ADHD

We ondersteunen ervaringsdeskundige studenten op verschillende manieren, zodat zij hun studie zo optimaal mogelijk kunnen volgen. Via de website onbelemmerdstuderen.nl bieden we waardevolle informatie en hulpmiddelen. Daarnaast delen we handige flyers, zoals Grip op Studiesucces en Studiebelemmeringen, die gericht zijn op het omgaan met uitdagingen die studenten kunnen tegenkomen. Ook geven we inzicht in specifieke ondersteuningsbehoeften, zodat ze precies weten welke mogelijkheden er voor hen zijn om belemmeringen te overwinnen en succesvol te studeren.