Studentervaring | Dominique over neuro-inclusief toetsen
“Inclusief toetsen begint met luisteren en begrip”
Dominique, een student met autisme, deelt haar persoonlijke ervaring met toegankelijk toetsen. Ze benadrukt hoe belangrijk het is dat onderwijs écht inclusief is: dat er rekening wordt gehouden met ieders ondersteuningsbehoefte. Haar verhaal biedt waardevolle inzichten voor onderwijsprofessionals. Dominique studeerde vorig jaar af op mbo-niveau 4 en is nu actief binnen de Jongeren Adviesraad van ECIO. Zo draagt ze bij aan haar doel: meer inclusie in het onderwijs.
Aangepaste examens die echt helpen
In haar opleiding kreeg Dominique aangepaste toetsen. Ze vertelt dat ze geen ’echte‘ toetsen had, maar wel examens verspreid over een langere periode. Voor haar was dat een grote verbetering: de examens werden behapbaar. Verschillende aanpassingen hielpen haar om de examens goed te maken, zonder dat er werd ingeleverd op de inhoud.
Zo kreeg ze bij elk examen standaard tijdverlenging. Dit gaf haar rust en ruimte wanneer haar verwerkingssnelheid lager lag dan gemiddeld. Voor het rekenexamen maakte ze gebruik van een ER-examen. Zo mocht ze bijvoorbeeld continu haar rekenmachine gebruiken. Dit is erg belangrijk vanwege de gedeeltelijke rekenproblemen die officieel bij haar zijn vastgesteld.
“De aanpassingen waren zo goed geregeld dat ik me echt eerlijk beoordeeld voelde.”
Begrip en luisteren maken het verschil
Voor Dominique draait toegankelijk toetsen vooral om écht luisteren naar wat een student nodig heeft. Ze vindt het belangrijk dat scholen zich verdiepen in de mogelijkheden, ook als ze daar nog geen ervaring mee hebben.
“Ik vind het ook belangrijk dat scholen zich altijd houden aan de aangevraagde aanpassingen, zolang dit binnen de regels mogelijk is. Dit is een plicht naar de student toe en dat sluit ook aan bij de principes van het VN-verdrag Handicap. Want de scholen zijn verplicht werk te maken van inclusief onderwijs.” Voor Dominique is het een teken van respect en begrip wanneer onderwijsinstellingen de juiste aanpassingen bieden.
“Als je je als school hier goed in verdiept, begrijp je de student die er aanspraak op maakt vaak veel beter.”
Een toegankelijke toets voor iedereen
Als Dominique zelf een toets mag ontwerpen dan is die toegankelijk voor álle studenten. Hoe? Voor studenten met dyslexie zijn teksten beschikbaar via voorleessoftware, afbeeldingen zijn beschreven voor blinde en slechtziende studenten, en geluidsfragmenten zijn altijd voorzien van ondertiteling. Ook is er voldoende kleurcontrast. Voor studenten met ADHD of autisme zijn de teksten kort en bondig, zodat ze makkelijker te verwerken zijn.
“Lange lappen tekst kunnen overweldigend zijn voor studenten met ADHD, en voor autisme kunnen ze ook heel lastig zijn.”
Dominique’s ideeën laten zien hoe belangrijk het is om oog te hebben voor de diversiteit onder studenten en om die serieus te nemen in het toetsontwerp.
Wat er beter kan
Dominique heeft duidelijke ideeën over wat scholen kunnen verbeteren op het gebied van toegankelijk toetsen en examineren. Het begint bij de voorbereiding: onderwijsprofessionals moeten goed op de hoogte zijn van de aanpassingsmogelijkheden én deze ook daadwerkelijk aanbieden. Maar het allerbelangrijkste is volgens haar een houding van oprechte interesse en begrip. Als je begrip toont, voelen studenten zich veiliger om te vragen wat ze nodig hebben, waardoor ze ook beter kunnen presteren.
“Veel studenten vinden het lastig om aan te geven dat ze aanpassingen nodig hebben. Door open en begripvol te reageren, geef je de student de ruimte om meer te delen.”
Ze roept op tot reflectie: “Denk eens na: hoe zou jij het vinden als je met vooroordelen en onbegrip wordt benaderd?”
Betrek ervaringsdeskundige studenten
Het is ontzettend belangrijk om ervaringsdeskundige studenten te betrekken bij het ontwerp van toetsen. Studenten die zelf te maken hebben met verschillende ondersteuningsbehoeften, weten vaak het beste wat wel en niet werkt in toetsing. Door hen mee te laten denken, kun je toetsen beter afstemmen op wat voor iedereen werkt. Dit zorgt niet alleen voor toegankelijkere toetsen, maar ook voor meer betrokkenheid bij de studenten zelf. Ze voelen zich gehoord en gewaardeerd, en dat maakt het makkelijker om hun echte behoeften te begrijpen. Bovendien helpt het je om belemmeringen te ontdekken die je anders misschien niet zou zien.
