Onderwijsaanpak | ROC Rivor over toegankelijkheid en inclusie

In een recent interview deelden Richard Hayes, Nicolette Dijkhuis en Els van den Eijnde van ROC Rivor, hun visie en aanpak voor het realiseren van inclusie in het onderwijs. Bij ROC Rivor zien we het VN-verdrag Handicap als belangrijke leidraad voor het bieden van gelijke kansen aan studenten, zowel in het onderwijs als in hun overgang naar de arbeidsmarkt.  

“Het VN-verdrag staat voor de overtuiging dat ieder talent moet kunnen deelnemen, ongeacht de ondersteuningsbehoefte. Dit is de basis van ons beleid.” – Richard Hayes

Samen werken aan toegankelijk en inclusief onderwijs

Binnen onze organisatie staat het VN-verdrag Handicap symbool voor het uitgangspunt dat elk talent moet kunnen deelnemen. Dit vraagt om bewuste keuzes op het gebied van beleid, communicatie, examinering, begeleiding en de inrichting van de leeromgeving. Nicolette Dijkhuis voegt daaraan toe: “Inclusie draait niet alleen om het aanpassen van processen, maar om het creëren van een cultuur waar diversiteit vanzelfsprekend is en waar toegankelijkheid de norm is.”

Waarden die richting geven

De principes die ons hierbij leiden zijn onder andere zelfregie, eigenaarschap, laagdrempeligheid en inclusieve samenwerking. We streven ernaar dat studenten zo min mogelijk afhankelijk zijn van ingewikkelde procedures, maar juist ondersteund worden door heldere informatie, toegankelijke processen en een cultuur waarin meedoen vanzelfsprekend is. Normaliseren van diversiteit en het vermijden van labelen zijn hierbij belangrijke uitgangspunten.

Van beleid naar praktijk: succesvolle vooruitgang en aandachtspunten

De implementatie van het VN-verdrag biedt zowel kansen als uitdagingen. Els van den Eijnde benadrukt een belangrijke kans: “We benutten de kans om het proces van aangepast examineren verder te versterken. Dit staat stevig op de agenda en de samenwerking met de examencommissie en Onderwijs & Kwaliteit (O&K) loopt inmiddels erg goed.”

Een belangrijke stap die al impact heeft gehad, is het loskoppelen van centrale examens en instellingsexamens bij aangepaste examinering. Richard Hayes legt uit: “Voor instellingsexamens is geen deskundigenverklaring meer nodig, wat de drempel voor studenten aanzienlijk verlaagt. Het maakt het proces eerlijker en mensgerichter.”

Tegelijkertijd zien we ook uitdagingen. Nicolette Dijkhuis wijst op de aanstaande fusie met KW1C: “Deze fusie vraagt om het afstemmen van beleid, processen en voorzieningen. Het vraagt om extra aandacht voor de harmonisatie van alles wat we al hebben opgebouwd.” Ook uit de zelfscan blijkt dat er nog werk te doen is: “Informatie over ondersteuning is niet altijd goed vindbaar, en er zijn nog verbeteringen mogelijk op het gebied van digitale toegankelijkheid.”

Leren van studenten en professionals: ervaringen en inzichten

In ons proces naar meer inclusie werken we nauw samen met studenten, vooral op het gebied van examinering en ondersteuning. Els van den Eijnde vertelt: “De ervaringen van studenten helpen ons om drempels zichtbaar te maken en processen te verbeteren.” Ook collega’s uit onderwijsteams, examencommissies en ondersteuningsafdelingen leveren waardevolle inzichten. Nicolette Dijkhuis voegt toe: “Wat echt bijdraagt aan een inclusieve digitale leeromgeving zijn zaken zoals duidelijke taal (A2-niveau), eenduidige structuur en bedienbaarheid met toetsenbord.” Tegelijkertijd erkent ze dat er ook werk te doen is: “We hebben nog stappen te zetten als het gaat om het aanbieden van visuele en auditieve alternatieven en het verstrekken van expliciete informatie over toegankelijkheidsvoorzieningen.”

Handvatten die ons helpen

Om concreet invulling te geven aan het VN-verdrag maakt ROC Rivor gebruik van verschillende tools, zoals de zelfscan, formats vanuit examencommissies en handreikingen rondom Universal Design for Learning (UDL). Richard Hayes legt uit: “Deze tools zorgen voor een gezamenlijke taal en gezamenlijke criteria, waardoor we als teams gerichter en consistenter kunnen handelen.”

Samenwerking binnen de werkgroep VN-verdrag mbo

De samenwerking binnen de landelijke werkgroep wordt als waardevol en inspirerend ervaren. “Het is motiverend om te zien dat alle deelnemende instellingen vanuit dezelfde overtuiging werken: inclusie is geen tijdelijk project, maar een gezamenlijke opdracht,” aldus Els van den Eijnde.  

“Met kennisdeling, uitwisseling van voorbeelden en elkaar te bevragen, komen we sneller tot oplossingen.“

Richard Hayes vindt de ervaringen van andere instellingen die werken met UDL bijzonder waardevol: “Het helpt ons om minder in uitzonderingen te denken en meer in ontwerpprincipes voor álle studenten te werken.”

Toekomstperspectief

De droom van ROC Rivor is een onderwijsinstelling waarin toegankelijkheid geen aparte voorziening meer is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van ontwerp, communicatie en cultuur.

“We willen een plek creëren waar studenten geen moeite hoeven te doen om informatie te vinden, waar alles direct toegankelijk is en waar ondersteuning gelijkwaardig en laagdrempelig is.” – Nicolette Dijkhuis

Concrete stappen naar inclusie

Volgens Els van den Eijnde kunnen onderwijsinstellingen morgen al beginnen met kleine maar impactvolle stappen, zoals:

• het toevoegen van alt-teksten en ondertiteling,
• het verbeteren van vindbaarheid van ondersteuningsinformatie,
• het zichtbaar maken van contactpersonen,
• en het versterken van signaleringsvaardigheden van coaches en docenten.

Richard Hayes benadrukt: “Iedereen kan bijdragen aan dit proces. Door knelpunten te melden, ervaringen te delen en mee te denken over oplossingen, kunnen we samen een omgeving creëren waar inclusie vanzelfsprekend is.”

Wat ons het meest inspireert

Wat ROC Rivor als onderwijsinstelling het meest heeft geïnspireerd, is het inzicht dat vertrouwen, bijvoorbeeld door versoepeling van procedures rond examinering, direct leidt tot meer gelijkwaardigheid en betere kansen voor studenten.

“Dit motiveert ons om door te gaan op deze weg.” – Els van den Eijnde