Digitale toegankelijkheid | Onderwijsaanpak van de HAN

Bij de HAN University of Applied sciences staat inclusiviteit centraal in de onderwijsaanpak. We spraken met beleidsadviseurs Astrid Sluis en Annemieke Peeters. Hun focus ligt op studentenwelzijn in de breedste zin van het woord. In dit artikel gaan we in op hoe de HAN werkt aan een onderwijsomgeving waarin alle studenten, ongeacht hun ondersteuningsbehoefte, zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Beleidsniveau

VN-verdrag Handicap

In 2023 ondertekende de HAN de intentieverklaring van het VN-verdrag Handicap. Daarmee committeert de hogeschool zich aan een inclusief onderwijsbeleid. “We werken aan steeds betere (digitale) toegankelijkheid van ons onderwijs en de fysieke HAN-omgeving zodat steeds meer studenten zonder belemmeringen mee kunnen doen. Toch zullen er altijd extra voorzieningen (op maat) nodig zijn voor individuele studenten.

Koersplan

Inclusie en een betere toegankelijkheid van het onderwijs zijn ook onderdeel van het HAN instellingsplan voor 2022-2028, het Koersbeeld, waarin de ontwikkeling van flexibel onderwijs, data- en digitale vaardigheden én wereldburgerschap belangrijke doelstellingen zijn. Het Koersbeeld benoemt daarnaast expliciet aandachtspunten zoals toegankelijke communicatie, bewustwordingscampagnes voor medewerkers en het verbeteren van fysieke toegankelijkheid op de campus.

Studeren met bijzondere omstandigheden

Het studentenwelzijnswiel, dat is ontwikkeld door studenten, medewerkers en experts, is een HAN-breed handelingskader dat laat zien op welke thema’s de HAN het welzijn van haar studenten positief wil beïnvloeden.

Zo pakt de HAN de thema’s ‘Ondersteuning op maat’ en ‘Inclusieve en veilige hogeschool’ onder andere aan in de beleidsontwikkeling rondom studeren met bijzondere omstandigheden die dit voorjaar wordt afgerond. Dit beleid volgt het sociale model: de focus ligt niet op de beperking, maar op het wegnemen van belemmeringen voor studenten. Dit gebeurt in een samenspel tussen de student, de (senior)studentbegeleider, examencommissie, management en/of specialisten studentbegeleiding.

“Het Studentenwelzijnswiel fungeert als stevige kapstok voor planvorming en uitvoering” –  Annemieke

Onderwijsniveau

Uitvoeringskader voor digitale toegankelijkheid

Een andere belangrijke pijler voor inclusiever onderwijs is de ontwikkeling van het uitvoeringskader voor digitale toegankelijkheid. Dit kader biedt praktische richtlijnen voor leidinggevenden, contentontwikkelaars, onderwijsontwikkelaars/uitvoerders, engineers en ontwikkelaars en inkopers van de technologie. Hierbij wordt de Harvard-aanpak vertaald naar de HAN voor een instelling brede, duurzame aanpak. Het uitvoeringskader, dat in mei werd gelanceerd, moet zorgen voor een meer gestandaardiseerde werkwijze. Astrid benadrukt dat de implementatie van digitale toegankelijkheid blijvend aandacht vraagt en dat structurele evaluaties worden uitgevoerd om de voortgang te monitoren.

Flexibel onderwijs

Een andere belangrijke pijler is flexibilisering van het onderwijs. Studenten krijgen meer zelfregie om keuzes te maken tijdens hun studentroutes, bijvoorbeeld kiezen op tempo of volgorde. Hierdoor kunnen ze de verbinding maken met hun persoonlijke situatie. Wil de student vertragen of versnellen? Op de HAN geven ze dit vorm via ‘Onderwijsaanbod inclusief keuzemogelijkheden’ en begeleiding van studenten bij het maken van deze keuzes. Onderwijs logistieke processen worden geüniformeerd om vervolgens te flexibiliseren. Hierdoor is er op termijn minder maatwerk in de onderwijsvoorzieningen nodig.

“Het draait erom elke student het gevoel te geven dat zij er mogen zijn – en dat zij gezien, gehoord en gekend worden” – Astrid

Tools en toegankelijkheid

De HAN biedt diverse handige tools, zoals Claroread, die zowel voor toetsen als opdrachten gebruikt kunnen worden, thuis en op school. Ook medewerkers maken hier gebruik van. Daarnaast zijn er hulpmiddelen zoals SpeakSee, Novastar en Dragon, die studenten kunnen aanvragen. Voor deze tools zijn een aantal licenties beschikbaar binnen de HAN. Bovendien is Readspeaker geïntegreerd in het digitale toetsplatform ANS.

Integrale aanpak

Expertteam Digitale toegankelijkheid

Om inclusieve ambities te realiseren, is er een multidisciplinaire werkgroep opgericht. Het Expertteam Digitale Toegankelijkheid werkt met professionals vanuit HRM, onderwijs- en studentbeleid, communicatie en ICT. Ook lector Eric Velleman is hierbij betrokken. Deze werkgroep werkt samen met de collega’s en studenten die bezig zijn met het realiseren van de koersdoelen Wereldburgerschap en Digi- en datavaardige studenten en professionals. Zij ontwikkelen hulpmiddelen (zoals een toolbox) en trainingen en geven advies, bijvoorbeeld op het gebied van inclusieve didactiek en communicatie.

Lectoraat Inclusive Digital Design & Engineering

Het lectoraat Inclusive Digital Design & Engineering richt zich op bewustwording en oplossingen voor inclusief digitaal ontwerp en engineering. Samen met Bartiméus en via co-creatie met gebruikers, studenten, professionals en onderzoekers wordt inclusie binnen de HAN bevorderd. Onderzoeksprojecten richten zich bijvoorbeeld op de ontwikkeling van gebruiksvriendelijke leerplatforms en inclusieve digitale toetsvormen.

Succesvol samenspel

De HAN kan trots zijn op de bevlogenheid van collega’s en spontane initiatieven die voor studenten het verschil maken. Tijdens de coronapandemie konden we bijvoorbeeld snel schakelen om realtime ondertiteling met SpeakSee te realiseren. Dit project ontstond dankzij een bijzondere samenwerking tussen studenten en docenten met een gehoorbeperking. Ook de multidisciplinaire werkgroep is een prachtig voorbeeld van betrokkenheid en motivatie; deze is spontaan op de werkvloer ontstaan.”

Door samenwerking, innovatie en een integrale aanpak van beleid naar praktijk en omgekeerd werkt de HAN aan een inclusieve onderwijsomgeving waarin iedere student de kans krijgt om succesvol te zijn.