Onderzoek | Hoe toegankelijk is de weg naar het hbo en wo voor leerlingen met een ondersteuningsbehoefte?
De overgang naar het hbo of wo is voor veel jongeren een kwetsbaar moment in hun studieloopbaan. Uit onderzoek (2023) blijkt dat deze transitie voor studenten met een ondersteuningsbehoefte vaak nog complexer is. Zij ervaren meer belemmering bij de instroom, tijdens de opleiding vaker studievertraging of uitval, en zijn minder tevreden over de ondersteuning die zij ontvangen. Het rapport Hoe toegankelijk is het hbo en wo voor studenten die instromen met een ondersteuningsbehoefte? laat zien hoe vroeg in de schoolloopbaan deze ongelijkheid begint.
Wat biedt het onderzoeksrapport?
Het rapport geeft inzicht in hoe toegankelijk het hbo en wo is voor leerlingen en studenten met een ondersteuningsbehoefte. Het laat zien welke belemmeringen zij ervaren vóór, tijdens en na de instroom, en welke factoren al vroeg in de schoolloopbaan ongelijkheid kunnen versterken. Het onderzoek biedt bovendien richting voor verbeteringen in studiekeuzevoorlichting, instroomprocedures en ondersteuning binnen het hbo en wo.
Voor wie is het bedoeld?
Het rapport is waardevol voor iedereen die betrokken is bij gelijke kansen in het onderwijs: beleidsmakers, hbo-instellingen,universiteiten, decanen in het voortgezet onderwijs, studieadviseurs, ondersteuningscoördinatoren en onderzoekers. Ook belangenbehartigers en professionals die studenten met een ondersteuningsbehoefte begeleiden kunnen er direct mee aan de slag.
Meer over het rapport
Al vanaf 12-jarige leeftijd worden leerlingen in Nederland ingedeeld in hiërarchische onderwijsroutes. Hoewel dit formeel gebeurt op basis van prestaties, spelen factoren als sociaaleconomische achtergrond, migratieachtergrond en gender aantoonbaar mee. Voor leerlingen met een ondersteuningsbehoefte kunnen diagnostische labels bovendien leiden tot lagere verwachtingen en terughoudendere adviezen. Daarmee wordt een deel van hun kansen om het hbo of wo te bereiken al bepaald voordat zij zich kunnen oriënteren op een vervolgopleiding.
Over hoe deze jongeren zelf hun studiekeuze ervaren, is nog weinig bekend. Wel weten we dat zij hun kansen op toelating tot grotere opleidingen lager inschatten en eerder kiezen voor kleinschalige studies waarvan ze verwachten dat er meer ruimte is voor ondersteuning. Dit wijst op zelfselectie: het gevoel dat niet alle routes voor hen even toegankelijk zijn. Het huidige onderzoek geeft daarom waardevol inzicht door leerlingen te laten terugblikken op hun studieloopbaan en vooruit te laten kijken naar hun toekomst.
Deze bevindingen laten zien dat toegankelijkheid van het hbo en wo geen momentopname is, maar het resultaat van een keten: van schooladvies en voorlichting tot instroomprocedures en ondersteuning binnen de opleiding. Wie gelijke kansen wil bieden, zal dus moeten investeren in alle schakels van die keten, van de poort tot het diploma.
Aan de slag!
Benieuwd naar de bevindingen en aanbevelingen? Het volledige rapport biedt een verdiepend beeld van de kansenstructuur richting het hbo en wo en laat zien waar verbeteringen mogelijk zijn.
