Dit stappenplan is onderdeel van de brochure ‘Passend examineren in het mbo’ (augustus 2024) van het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het stappenplan helpt je om de ondersteuningsbehoefte van je student goed te begrijpen en de juiste aanpassingen voor het examen te maken.
Voor wie is het stappenplan?
Het stappenplan is voor onderwijsprofessionals die verantwoordelijk zijn voor het organiseren van examens voor studenten met ondersteuningsbehoeften. Het helpt hen om de juiste aanpassingen te maken, zodat het examen passend is voor de student.
Stap 1: Ondersteuningsbehoefte in kaart brengen
Breng de ondersteuningsbehoeften van de student in kaart.
Bepaal wat de oorzaak van deze ondersteuningsbehoefte is.
Analyseer welke belemmering de student ervaart bij het maken van de examens
Stap 2: Verzamelen van relevante informatie
Gebruik handelingsgerichte informatie uit het onderwijstraject van de student om de ondersteuningsbehoeften beter te begrijpen.
Maak gebruik van eventuele voorbeeldexamens om inzicht te krijgen in waar aanpassingen nodig kunnen zijn.
Stap 3: Bepalen van het type aanpassing
Er zijn twee mogelijke aanpassingen:
Toegankelijk examen: hierbij gaat het om aanpassingen aan het examen zelf.
Aangepast examen voor visueel beperkte studenten.
Dos-examen: bijvoorbeeld gesproken examen.
Aangepaste manier van afname: zoals extra tijd of aanpassingen vanwege verkoudheid.
Aanpassing in de examenomgeving: het veranderen van de fysieke of sociale examenomgeving zonder het examen zelf aan te passen.
Stap 4: Classificeren van de beperking
Bepaal onder welke categorie de beperking van de student valt:
Lichamelijke beperking of chronische somatische ziekte.
Overige beperkingen.
Stap 5: Behoefte aan deskundigenverklaring
Controleer of er een deskundigenverklaring nodig is:
Voor zintuiglijke en sommige lichamelijke beperkingen is geen deskundigenverklaring nodig.
In het geval van andere lichamelijke of chronische ziekten, of overige beperkingen, is een deskundigenverklaring nodig die in het dossier wordt opgenomen.
Stap 6: Besluit van de examencommissie
De examencommissie neemt op basis van de verzamelde informatie en eventuele deskundigenverklaringen een besluit over de examenaanpassing.
Het besluit van de examencommissie wordt vastgelegd.
Meer over passend examineren
Passend examineren, wat je als mbo-professional moet weten!
Op 8 augustus 2024 publiceerde het College voor Toetsen en Examens (CvTE) de brochure. Deze brochure vervangt de eerdere ‘Special Needs Special’. Het is een actuele en uitgebreide gids over de regels en mogelijkheden voor passend examineren bij centrale examens. In dit artikel nemen we je mee in de highlights van deze publicatie, die specifiek gericht zijn op de centrale examens Nederlands en Engels Lezen en Luisteren, en de wijzigingen in de regelgeving die van belang zijn voor mbo-instellingen. Voor alle mbo-professionals die hiermee te maken hebben, is deze publicatie een must-read.
Let op: de brochure gaat niet over de instellingsexamens. Daarbij stelt de school zelf regels voor passend examineren op. Meer informatie over de mogelijkheden van aanpassingen in instellingsexamens staat in het servicedocument passende examinering.
Wat is passend examineren?
Passend examineren houdt in dat er aanpassingen worden gemaakt aan de manier waarop studenten hun examens afleggen, zodat belemmeringen die zij ervaren, worden weggenomen. Dit sluit aan bij het handelingsgericht werken, waarbij niet wordt gekeken naar de beperking van de student, maar naar wat de student nodig heeft om de examenbelemmeringen te overwinnen. Deze benadering biedt meer maatwerk en past bij de bredere inclusiviteitsdoelen van het mbo.
Wat is nieuw in de brochure?
De nieuwe opzet van de brochure is samen met de klankbordgroep passend examineren, waaronder ECIO, ontwikkeld. Waar de vorige versie vooral uitlegde welke aanpassingen mogelijk waren bij specifieke beperkingen, richt de nieuwe brochure zich op een bredere aanpak. Met de beschrijving van verschillende soorten aanpassingen en mogelijkheden voor aangepast examineren, sluit de brochure nu beter aan bij de diverse behoeften van studenten. Dit betekent dat de focus verschuift van ‘wat een student heeft’ naar ‘welke belemmeringen een student ervaart en wat nodig is om deze weg te nemen’. Daarbij zijn de gebruikte termen in de brochure zoveel mogelijk afgestemd op het VN-verdrag Handicap en de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Ook staat nu expliciet in de nieuwe regeling dat chronisch zieke studenten zonder deskundigenverklaring examenaanpassingen kunnen krijgen.
De nieuwe regeling en verantwoordelijkheden
Het CvTE is verantwoordelijk voor het opstellen van de regels voor passend examineren bij de centrale examens. Deze regels staan beschreven in de geactualiseerde ‘Regeling aangepaste wijze of vorm van examineren centrale examens mbo’. In de brochure wordt helder uitgelegd welke rol de mbo-instelling, de student en het CvTE hebben bij het bepalen van passende aanpassingen. Ook wordt beschreven welke grenzen de wet- en regelgeving stellen aan de aanpassingen.
Een belangrijk onderdeel van de brochure is de toelichting op de verantwoordelijkheden. De mbo-instelling speelt een cruciale rol in het proces van passend examineren. Zij is verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de ondersteuningsbehoefte van de student en het nemen van beslissingen over aanpassingen, waarbij het CvTE een adviserende en toezichthoudende rol heeft. De Inspectie van het Onderwijs controleert uiteindelijk of mbo-instellingen voldoen aan de wettelijke kaders.
Wet- en regelgeving
De brochure behandelt de relevante wet- en regelgeving rondom passend examineren. Dit omvat onder andere de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Het is essentieel dat je als mbo-professional goed op de hoogte bent van deze wetten om ervoor te zorgen dat studenten hun recht op passende aanpassingen kunnen uitoefenen.
Mogelijkheden en stappenplan
De brochure biedt een gedetailleerd overzicht van de mogelijkheden voor passend examineren en een duidelijk stappenplan voor mbo-instellingen om deze aanpassingen te implementeren. De stappen omvatten het inventariseren van de ondersteuningsvraag van de student, het bepalen van de benodigde aanpassingen, en de uiteindelijke beslissing door de examencommissie. Dit alles met als doel om elke student gelijke kansen te bieden tijdens de centrale examens.
Door te kijken naar wat de student nodig heeft en welke belemmeringen deze ervaart, kun je als mbo-instelling zorgen voor een examen dat past bij de situatie van de student.
