Terugblik | Bijeenkomst Toegankelijk Toetsen en Examineren

Op 1 april 2025 kwamen onderwijsprofessionals uit diverse instellingen samen in ‘s-Hertogenbosch rond het thema “Redelijke aanpassingen en onevenredige belasting”. De aanleiding voor deze bijeenkomst is het groeiende besef dat er grote verschillen bestaan tussen hoe instellingen omgaan met maatwerkaanvragen van studenten. Bij de bijeenkomst waren 21 (onderwijs)professionals uit diverse instellingen aanwezig. Het doel van deze bijeenkomst was om praktijkcasuïstiek te verzamelen en gezamenlijk te verkennen welke overkoepelende thema’s hierin zichtbaar worden. Hiermee hopen we bij te dragen aan meer duidelijkheid en afstemming binnen het onderwijsveld.

Casuïstiek en overkoepelende thema’s

Tijdens de bijeenkomst zijn we aan de slag gegaan met verschillende werkvormen waarbij deelnemers voorbeelden meebrachten vanuit hun eigen praktijk. Hier zijn we in subgroepen mee aan de slag gegaan en vervolgens zijn deze tijdens de plenaire terugkoppeling besproken. Enkele thema’s die zijn besproken zijn:

Psychologische en emotionele belasting bij toetsing
Verschillende casussen illustreren hoe groot de emotionele belasting kan zijn bij toets momenten. Sommige studenten functioneren alleen onder zeer specifieke voorwaarden, wat vragen oproept over de grenzen van uitvoerbaarheid.

Behoefte aan alternatieve toetsomgevingen
Er is een duidelijke toename in verzoeken om toetsen af te nemen in aangepaste ruimtes. Dit wijst op de noodzaak om toetsomgevingen flexibeler in te richten, maar ook op de organisatorische en financiële uitdagingen die dit met zich meebrengt.

Technologie en rigiditeit van toetsplatforms
Diverse casussen tonen dat digitale systemen niet altijd flexibel genoeg zijn om maatwerk te faciliteren. Dit belemmert soms snelle of passende aanpassingen voor studenten met specifieke behoeften.

(Hoog)begaafdheid en neurodiversiteit
Casussen brengen het spanningsveld in beeld tussen standaardisering enerzijds en de behoefte aan een inhoudelijk andere benaderingen voor studenten met specifieke cognitieve profielen anderzijds. Hier speelt vaak ook een mismatch tussen de vorm van toetsing en het denkproces van de student.

Aandachtspunten bij toetsing

Tijdens de bijeenkomst werd benadrukt dat toegankelijke en eerlijke toetsing vraagt om structurele samenwerking en duidelijke kaders, niet alleen om individuele aanpassingen. Essentieel is de samenwerking met externe partijen zoals toetsleveranciers en softwareontwikkelaars, waarbij instellingen minimale eisen aan toetssystemen formuleren en dit centraal coördineren. Daarnaast is professionalisering van docenten en examinatoren nodig: goede toetsing vraagt om inhoudelijke toetsbekwaamheid en bewuste keuzes in toetsvormen die daadwerkelijk het leerdoel meten zonder onnodige uitsluiting.

Verder is het belangrijk dat redelijke aanpassingen altijd zorgvuldig en in gesprek met de student worden afgewogen, zodat ze doelmatig zijn en de validiteit van de toets behouden blijft. Er is een duidelijke wens om veelvoorkomende voorzieningen te standaardiseren en als reguliere ondersteuning in te bedden, ondersteund door heldere communicatie over mogelijkheden, procedures en verantwoordelijkheden. Tot slot werd gepleit voor een programmatische benadering van toetsing, waarbij het totaal aan toetsen en barrières voor de student wordt overzien, om cumulatieve druk te voorkomen en eerlijker en efficiënter ondersteuning te bieden.

Vooruitblik

Ook in 2026 staan er weer bijeenkomsten van het netwerk Toegankelijk Toetsen en Examineren op het programma. Nieuw in dit jaar is dat het netwerk wordt gesplitst in twee groepen: een voor het mbo en een voor het hbo/wo. Als lid van het netwerk ontvang je automatisch uitnodigingen in je agenda van de activiteiten.