Driegesprek | Gaan werken met autisme en ADHD
“Talenten hbo-/wo-opgeleiden met ondersteuningsbehoefte onderbenut ondanks arbeidsmarktkrapte.”
Een driegesprek met Rianne Bieleman (Windesheim), Linda Schlundt Bodien (ECIO) en afgestudeerde Maaike van der Jagt over de uitdagingen waarmee hoogopgeleide afgestudeerden met een ondersteuningsbehoefte kampen bij het betreden van de arbeidsmarkt. Het belicht de vaak ongeziene strijd die deze getalenteerde individuen voeren om hun plek te vinden in een werkomgeving die niet altijd even toegankelijk of begripvol is.
Maaike, die zelf de diagnose autisme en ADHD heeft, deelt haar persoonlijke ervaringen na haar studie ICT, terwijl Rianne Bieleman van Hogeschool Windesheim inzicht geeft in de ondersteunende programma’s die de school biedt. Linda Schlundt Bodien van ECIO benadrukt de noodzaak voor een inclusievere benadering in zowel het onderwijs als de arbeidsmarkt. Dit gesprek is een essentiële stap in het verder belichten van deze problematiek, met de nadruk op het potentieel en de waarde van deze vaak onbenutte, hoogwaardige talenten. Een duidelijk gemiste kans voor de arbeidsmarkt.
Moet je aan toekomstige werkgevers onthullen dat je zowel autisme als ADHD hebt? Dat voltijds werken nog niet haalbaar is? En dat je soms een pauze nodig hebt om prikkels te verwerken? Dit zijn vaak vragen die afgestudeerden met een ondersteuningsbehoefte stellen. Ook Maaike was onzeker over de juiste aanpak hiervoor.
“De aanpak was voor mij een raadsel” – Maaike van der Jagt, afgestudeerde student
Project Windesheim ‘Sterk aan het werk’
Voor studenten met een functiebeperking is de overstap naar de arbeidsmarkt vaak complex. Hogeschool Windesheim, is een van de weinige hbo-instellingen die deze studenten ná het afronden van hun studie op weg helpt met een speciaal begeleidingstraject. Rianne Bieleman van het project ‘Sterk aan het Werk’ legt uit dat deze groep, ondanks hun kwalificaties, vaak thuiszit zonder werk. Ze krijgen geen toegang tot de gebruikelijke arbeidsmarktprogramma’s omdat van hbo-afgestudeerden verwacht wordt dat ze zelfstandig kunnen functioneren.
“In principe vervalt de zorgplicht nadat de student is uitgeschreven. Dan verdwijnen ze letterlijk uit beeld ” – Rianne Bieleman, Hogeschool Windesheim
Studeren met een ondersteuningsbehoefte
Bij Windesheim heeft ongeveer 15% van de studenten die starten een functiebeperking. Het grootste deel betreft dyslexie, maar het gaat ook om autisme, ADHD, psychische problemen en chronische of lichamelijke aandoeningen. Deze studenten krijgen tijdens hun studie al extra ondersteuning, maar Windesheim biedt sinds drie jaar ook hulp bij het vinden van een baan na het afstuderen. Volgens Bieleman verdwijnen deze studenten vaak “letterlijk uit beeld” na hun studie, waardoor ze onder hun niveau werken of thuisblijven, wat zowel voor hen als voor de samenleving een verlies is.
Gebrek aan zelfvertrouwen door eerdere tegenslagen
Een veelvoorkomend probleem bij deze studenten is een gebrek aan zelfvertrouwen door eerdere tegenslagen in hun leven en studie. Het project ‘Sterk aan het Werk’ helpt hen daarom hun sterke punten en wensen te identificeren en biedt onder andere sollicitatietraining. De studenten zoeken zelf naar banen, met ondersteuning op de achtergrond van het project. Maaike, die onlangs haar diploma in ICT ontving, greep deze kans aan en maakte op LinkedIn bekend dat ze een baan zocht. Ze ontving snel reacties van geïnteresseerde bedrijven en koos uiteindelijk voor een functie bij het ICT-bedrijf Topicus in Deventer. Ze besloot open te zijn over haar beperkingen en vond een ondersteunende omgeving bij Topicus, waar ze zich helemaal thuis voelt.
Niet beperkt genoeg
Linda Schlundt Bodien (ECIO) benadrukt dat de begeleiding van afgestudeerden met een handicap of ziekte naar werk niet gangbaar is in het hoger onderwijs. Veel afgestudeerden met een beperking vinden moeilijk werk en werken vaak onder hun opleidingsniveau. Werkgevers zijn veelal geneigd om de voorkeur te geven aan een kandidaat zonder beperking, omdat ze vrezen dat het aannemen van iemand die doof is of ADHD heeft, extra moeilijkheden en risico’s met zich meebrengt.
“Regelingen beperken zich tot de kwetsbare onderkant van de arbeidsmarkt. Dat is een weeffout in het systeem” – Linda Schlundt Bodien, ECIO
Het helpt niet dat voor werkgevers financiële stimulansen ontbreken bij het aannemen van mensen op hbo- en universitair niveau. ECIO hoopt op veranderingen in het systeem, mede door de huidige krapte op de arbeidsmarkt, zodat deze groep niet onbenut blijft.
