UDL | Onderwijsaanpak van de HAN

Steeds meer onderwijsprofessionals willen hun onderwijs flexibeler en toegankelijker maken. Universal Design for Learning (UDL) biedt hiervoor een krachtig uitgangspunt: bied lesstof aan op meerdere manieren, zodat iedere student op zijn eigen manier kan leren. Maar hoe doe je dat zonder alles zelf te moeten ontwikkelen?

Het goede nieuws: dat hoeft ook niet. Online zijn al duizenden bruikbare video’s, infographics en kennisclips te vinden. Het lastigste is vaak het vinden van materiaal dat goed aansluit bij je onderwijs én van voldoende kwaliteit is. Open leermaterialen kunnen dan het verschil maken. Ze zijn eerder gebruikt, inhoudelijk gecontroleerd en direct inzetbaar in je eigen lessen.

Bij de HAN University of Applied Sciences speelt dit een belangrijke rol in de onderwijsontwikkeling. Marijn Post, beleidsmedewerker Onderwijsinnovatie met ICT, vertelt hoe de HAN open leermaterialen inzet om UDL concreet te maken. Laat je inspireren door haar inzichten – en ontdek hoe je hiermee zelf aan de slag kunt.

Visie van de HAN op open leermaterialen

De HAN zet zich in voor de ontwikkeling en het delen van digitale leermaterialen, intern en extern beschikbaar, ter ondersteuning van flexibel onderwijs. Er is een verandertraject gestart met aandacht voor visie, beleid en infrastructuur, waarbij voorlopers betrokken zijn. Dit achtjarige traject, waarvan de basis is gelegd, wordt de komende jaren verder ingericht. Medewerkers worden ondersteund met een toolbox en een professionaliseringstraject, gekoppeld aan projecten zoals de Koersbeeldprojecten Leven Lang Ontwikkelen en Digidatavaardigheid. De HAN draagt ook bij aan landelijke initiatieven, zoals het NPuls Groeifondsproject en heeft bijgedragen aan het Versnellingsplan voor hogescholen en universiteiten.

Open leermaterialen als bouwsteen voor UDL

Open leermaterialen spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van Universal Design for Learning (UDL) binnen de HAN. UDL is een flexibele onderwijsaanpak die rekening houdt met de verschillende manieren waarop studenten leren, waarbij de leeruitkomsten gelijk blijven. Met open leermaterialen kunnen docenten hun lessen meer divers, interactiever en gepersonaliseerd maken. Dit vergroot de toegankelijkheid.

Voorbeelden van open leermaterialen die docenten kunnen gebruiken om UDL in hun onderwijs te integreren zijn onder andere de digitale pabo werkvormen. Deze materialen bieden flexibiliteit doordat ze verschillende leervoorkeuren ondersteunen. Studenten kunnen bijvoorbeeld informatie niet alleen lezen, maar ook luisteren of kijken. Voor studenten die bijvoorbeeld moeite hebben met tekstuele informatie, bieden open leermaterialen, zoals kennisclips over kwalitatief onderzoek, visuele en auditieve alternatieven. Dit zijn slechts enkele voorbeelden die helpen om kennis op verschillende manieren aan te bieden, zodat studenten zelf kunnen kiezen op welke wijze ze de kennis tot zich nemen.

Impact van open leermaterialen

“Er zijn veel open leermaterialen, denk aan PowerPointpresentaties, video’s en ook MOOCS die veel worden gebruikt door docenten en studenten. Met name de landelijke samenwerking binnen de SURF-regeling Open en Online onderwijs heeft veel impact gehad op de HBO-V-opleiding”, vertelt Marijn. Zo is er gewerkt aan gemeenschappelijke termen en doelen voor breed gebruik en is er een kwaliteitskader in de vorm van een keurmerk vastgesteld. De regeling is inmiddels afgelopen maar samenwerking binnen het netwerk gaat door. Deze samenwerking versterkt de kwaliteit.

Niet alleen docenten, ook studenten zijn creatief met open leermaterialen, misschien nog wel meer dan docenten. Ze kunnen delen gebruiken, aanpassen en er nieuwe producten van maken. Bij ingewikkelde onderwerpen zoeken ze bijvoorbeeld op YouTube extra uitleg. Docenten maken nog vrij weinig gebruik van de open leermaterialen. Het zou heel waardevol zijn als meer docenten ook leermaterialen online zetten, zodat er ook meer aanbod is.

De HAN beschouwt open leermaterialen als een essentiële stap richting flexibel en toekomstbestendig onderwijs. Platforms zoals Edusources (voor hbo/wo) en Wikiwijs (voor alle onderwijssectoren) bieden docenten en studenten de mogelijkheid om open leermiddelen te vinden, aan te passen en te delen. Dit ondersteunt gepersonaliseerd leren en maakt samenwerking eenvoudiger. Vanuit de HAN zijn er al 126 open leermaterialen beschikbaar op Edusources. “Op Wikiwijs hebben we ook een aanzienlijke bijdrage geleverd, vooral op het gebied van verpleegkunde dankzij onze deelname aan Samen HBO-V, een landelijke samenwerking rond open leermaterialen voor verpleegkunde,” vertelt Marijn

“Het enthousiasmeren van docenten voor deze aanpak blijft soms een uitdaging. Met een project willen we hen inspireren en betrekken” – Marijn Post

Deze platforms maken educatieve bronnen zonder auteursrechtelijke beperkingen toegankelijk en dragen zo bij aan de onderwijsinnovaties en de ambities van de HAN op het gebied van leven lang ontwikkelen (LLO).

Aan de slag met een flexibele onderwijsaanpak

Laat je inspireren door de inzet van open leermaterialen bij de HAN en ontdek hoe je met behulp van UDL en digitale bronnen je eigen onderwijs flexibeler en inclusiever kunt maken. Open leermaterialen bieden tal van mogelijkheden om lesmateriaal aan te passen aan de diversiteit van jouw studenten, en geven hen de vrijheid om te leren op de manier die het beste bij hen past.