Terugblik | Werkbezoek studentenwelzijn aan Vrije Universiteit Amsterdam
| 5 juni 2025 | Landelijk Netwerk Studentenwelzijn
“Inspiratie en kennisdeling studentenwelzijn”
In de week van de mentale gezondheid, op 5 juni 2025, brachten afgevaardigden van de landelijke werkgroep Studentenwelzijn, en het strategieteam en de programmacommissie van het landelijk netwerk studentenwelzijn een bezoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Dit werkbezoek stond helemaal in het teken van het bevorderen van studentenwelzijn en gaf de deelnemers een kans om de innovatieve initiatieven en ideeën van de VU op dit vlak van dichtbij te ervaren. Het programma was goed verzorgd, vol interessante presentaties en leuke interactieve momenten.
Warm welkom bij de VU
De dag begon met een warme ontvangst in de hal van het NU-gebouw, waar Nicky van Oostrum de groep verwelkomde.
Na een gezellig moment om bij te praten met een kop koffie of thee, opende Marieke de Bakker, directeur Student- en Onderwijszaken, het programma met een hartelijk welkomstwoord. Ze vertelde enthousiast over de VU, haar geschiedenis, en legde de nadruk op de actieve rol van inclusie en diversiteit in het onderwijs. Bij de VU zijn deze waarden geen abstracte keuzes, maar zitten ze verweven in alles wat ze doen – iets wat de hele dag door duidelijk werd.
Studentenwelzijn op de VU
Karin Bijker, afdelingshoofd Studentontwikkeling SOZ, nam ons mee in de ontwikkelingen rondom studentenwelzijn aan de VU. Ze legde uit dat het project al in gang was gezet vóór de COVID-19-pandemie, maar dat de crisis de noodzaak om studentenwelzijn centraal te stellen verder heeft vergroot. Sindsdien heeft de VU een uitgebreide visie ontwikkeld, waarin zelfregie en sociale veiligheid voor studenten centraal staan. De VU gebruikt het framework studentenwelzijn (Stijn) om de voortgang en behoeften te monitoren. Daarnaast wordt er een jaarlijkse monitor (Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs – Trimbos-Instituut) uitgevoerd en wordt er een eigen enquête onder studenten verspreid om aanvullende inzichten te verkrijgen. Ook is er een VU-brede studentenwelzijnswerkgroep, waarin ook studenten zelf deelnemen. De universiteit biedt uitgebreide informatie via de website vu.nl/studentenwelzijn en organiseert diverse welzijnsinitiatieven zoals de Wellbeing Week, campagnes zoals Pathways to Wellbeing, en e-modules via Moodlift. Recent is de Universitaire Huisartsenpraktijk Amsterdam UMC op de campus gevestigd, en studentenverenigingen krijgen trainingen over sociale veiligheid en welzijnsthema’s. Deze initiatieven dragen bij aan een integrale benadering van het welzijn van studenten aan de VU.
Studenten aan het woord: Lifeskills in het onderwijs
Een volgend interessant onderdeel van de ochtend ging over de sessie Studenten aan het Woord: Lifeskills in het Onderwijs van Leonore de Wit en student Reint van der Torn. Zij deelden de bevindingen van hun kwalitatieve onderzoek naar de welzijnsbehoeften van studenten en gaven inzicht in de wensen en behoeften van meer dan 100 ondervraagde studenten. Uit het onderzoek bleek dat studenten vooral behoefte hebben aan activiteiten die hun welzijn bevorderen, maar dan in een ontspannen sfeer, buiten de reguliere leeromgeving. Dit leidde tot het organiseren van verschillende “pop-up” welzijnsacties, zoals Sip & Paint (eten, drinken en schilderen), waarbij studenten in een informele setting samenkwamen. Hoewel de opkomst in eerste instantie laag was, werd na gerichte communicatie de activiteit veel beter ontvangen, met ongeveer 15 studenten per sessie. In totaal zijn er 9 van dergelijke acties uitgevoerd.
Het onderzoek wees ook uit dat studenten het thema welzijn vaak niet direct aan de VU koppelen. Dit werd bijvoorbeeld duidelijk bij de Sip & Paint-activiteit, die aanvankelijk niet goed bezocht werd, maar die na gerichte benadering van de studenten wel meer succes had. Leonore en Reint benadrukten verder de uitdagingen rondom de integratie van zelfzorg in het curriculum. Het blijkt moeilijk om studenten te motiveren voor zelfzorg, maar het onderzoek gaf waardevolle inzichten in de barrières en de mogelijkheden voor verbetering. Een rapportage van het onderzoek en een protocol zullen binnenkort worden gedeeld.
Leerlijn Professionele en Persoonlijke Identiteit (PPI)
Jantien Stuifbergen en Róisín O’Shea Dijkhuis gaven een toelichting op de leerlijn Professionele en Persoonlijke Identiteit (PPI). De Leerlijn PPI gaat over: Wie ben ik? Waar kom je je bed voor uit? Het gaat over binding. De leerlijn is bedoeld voor eerstejaarsstudenten van de bachelor Rechtsgeleerdheid en bestaat uit kleine groepen van maximaal 22 studenten. De studenten krijgen intensieve begeleiding van verschillende coaches, waaronder docenten, studentcoaches en een PPI-coördinator. Voor studenten die de leerlijn volgen, geldt een aanwezigheidsplicht.
De invoering van de PPI-leerlijn heeft binnen de VU geleid tot een cultuurverandering, waarbij docenten niet alleen lesgeven, maar ook coachen. Dit heeft al positieve resultaten opgeleverd in termen van studentbetrokkenheid en persoonlijke groei. De leerlijn heeft vooral gefocust op het versterken van de binding tussen studenten en hun studie, en het bieden van persoonlijke aandacht. Het programma is succesvol gebleken, wat resulteerde in het winnen van de VU Innovatieprijs. De wens is nu om het programma op te schalen zodat meer studenten (langer) kunnen profiteren van deze waardevolle begeleiding.
Campus tour langs initiatieven
Na de presentaties was het tijd om een kijkje te nemen bij de verschillende initiatieven die de VU heeft opgezet om studentenwelzijn te bevorderen. De campus tour bracht ons langs 3D, een sociaal clubhuis voor studenten waar maatschappelijke thema’s besproken worden en waar ze kunnen deelnemen aan allerlei activiteiten, zoals schilderen en yoga. Een perfecte plek voor studenten om elkaar te ontmoeten en even te ontsnappen aan de drukte van het studieleven.
Daarna maakte we kennis met NEWConnective, een programma dat zich richt op zingeving en het omgaan met levensvragen. Hier kunnen studenten deelnemen aan activiteiten zoals meditatie en zelfs een rouwgroep voor studenten die verlies hebben ervaren. Het mooie van dit initiatief is dat het zich richt op zowel nationale als internationale studenten, en zo verbindingen legt over culturele grenzen heen.
Ook brachten we een bezoek aan het Student Wellbeing Point, een fysieke (en digitale) ruimte die vijf dagen per week open is voor studenten met welzijnsvragen. Het punt wordt bemand door getrainde studenten die zowel online als face-to-face ondersteuning bieden – een laagdrempelige en toegankelijke manier om hulp te krijgen wanneer dat nodig is.
Professionalisering medewerkers
De dag werd afgesloten met een sessie van Allard Gerritsen van het Centre for Teaching & Learning (CTL), die het belang van professionalisering van medewerkers voor het bevorderen van studentenwelzijn benadrukte. Allard legde uit dat de rol van docenten niet alleen het overdragen van kennis is, maar ook het actief creëren van een veilige en ondersteunende leeromgeving. Hij benadrukte dat het wenselijk is dat docenten regelmatig in contact staan met studenten en hen, indien nodig, doorverwijzen naar de juiste zorgketen.
De VU biedt hieromtrent open cursussen aan voor medewerkers, en dit is iets waar ook andere universiteiten bij kunnen aansluiten. Het creëren van draagvlak voor professionalisering is van cruciaal belang om de medewerkers goed toe te rusten in hun rol als steun voor studenten.
Sfeerimpressie werkbezoek
Afsluiting werkbezoek
Het werkbezoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam was een leerzame en inspirerende ervaring, waarin we een breed scala aan initiatieven en inzichten hebben opgedaan rondom studentenwelzijn. Van beleid en strategieën tot concrete acties en projecten, de VU laat zien dat studentenwelzijn een integraal onderdeel is van het universiteitsleven. De energie en passie waarmee de VU haar initiatieven presenteerde, was aanstekelijk en het was duidelijk dat hier hard wordt gewerkt om studenten te ondersteunen in hun persoonlijke en academische ontwikkeling.
Een bijzonder dankwoord aan alle betrokkenen bij de organisatie van dit waardevolle werkbezoek – bedankt voor jullie gastvrijheid, inzet en inspirerende bijdragen!
Samen verder werken aan studentenwelzijn
Wil je verder in gesprek over studentenwelzijn? Sluit je dan aan bij het Landelijk Netwerk Studentenwelzijn. Zo blijf je op de hoogte van de nieuwste inzichten en best practices én wissel je kennis en ervaringen uit met collega’s uit het onderwijs. We kijken ernaar uit om meer inzichten te delen en samen te werken aan het verbeteren van het studentenwelzijn in Nederland.
