Onderwijsaanpak | Hogeschool Utrecht neemt mantelzorg op in concept-examenregeling

4 november 2026 |

Studenten van Hogeschool Utrecht (HU) die naast hun studie mantelzorg verlenen, krijgen vanaf studiejaar 2027-2028 naar verwachting recht op extra begeleiding en een extra toetskans. Mantelzorg staat daarvoor expliciet in het concept van de nieuwe Onderwijs- en examenregeling (OER). Daarmee zet de HU een concrete stap voor een grote, maar vaak onzichtbare groep studenten.

Mantelzorg naast ziekte, zwangerschap en topsport

De OER legt de rechten en plichten van studenten vast, zoals het aantal toetskansen. De HU herziet de regeling elk jaar. In het concept voor 2027-2028 komt mantelzorg op de lijst van omstandigheden die recht geven op een extra toetskans. Op die lijst staan al onder meer ziekte, zwangerschap, ADHD, dyslexie en topsport. Studenten moeten hun mantelzorg wel kunnen aantonen. Hoe dat precies werkt, staat nog niet in het concept. De hogeschoolraad stemt de komende weken over de nieuwe regeling, na overleg met het college van bestuur.

Een grote groep die zichzelf niet ziet

Volgens onderzoek van de Hanzehogeschool verleent een op de vier jongeren mantelzorg. Bij een studentenpopulatie van 37.000 gaat het aan de HU dan om ruim 9.000 studenten. Het gaat om een schatting: de HU registreert dit niet. De groep is lastig te bereiken. Slechts 9 procent van de jonge mantelzorgers herkent zichzelf als mantelzorger. Een op de vier zegt minstens eens per maand te weinig tijd voor de studie te hebben, en maar een op de vijf bespreekt de zorgtaken met de opleiding. Bovendien zorgt 15 procent niet voor een familielid, maar voor bijvoorbeeld een vriend of buur.

Medezeggenschap als aanjager

De verandering komt niet uit de lucht vallen. De hogeschoolraad (HSR) zet zich al langer in voor meer ruimte voor studenten die door omstandigheden buiten hun schuld vertraging oplopen. Bij de vorige herziening was er al breed draagvlak om mantelzorg op te nemen, maar het lukte toen juridisch niet op tijd. Het voorstel bleef op tafel en staat nu in het concept. Een HSR-lid wijst er tegenover HU-nieuwssite Trajectum op dat dit de kracht van medezeggenschap laat zien: je kunt al iets bereiken vóórdat je formeel instemt. De raad is blij met de erkenning, maar kijkt nog kritisch of mantelzorg scherp genoeg is opgenomen.

Wat andere instellingen hiervan kunnen leren

Het HU-voorbeeld laat zien hoe een instelling ondersteuning voor studerende mantelzorgers structureel kan borgen, in plaats van het over te laten aan individuele docenten of decanen. Daarin zitten drie elementen die ook bruikbaar zijn in het mbo en elders in het hoger onderwijs. Het eerste is dat de HU mantelzorg vastlegt in de onderwijs- en examenregeling. Daardoor wordt ondersteuning een recht en geen gunst, wat duidelijkheid geeft aan studenten én examencommissies. Het tweede element is dat de HU aansluit bij wat er al is. Mantelzorg komt op een bestaande lijst met omstandigheden, zodat er geen nieuw apparaat hoeft te worden opgetuigd. Het derde is de ruimte voor maatwerk. De HSR waarschuwt voor een te strakke definitie: studenten mogen niet buiten de boot vallen omdat hun situatie net niet in het kader past. Een regeling werkt bovendien alleen als studenten haar kennen. Omdat de meeste jonge mantelzorgers zichzelf niet zo noemen, is actieve en vindbare voorlichting minstens zo belangrijk als de regel zelf.

Nog niet af

De regeling is nog een concept. Open punten zijn onder meer hoe studenten hun mantelzorg moeten aantonen, en waarom mantelzorg niet ook genoemd wordt bij de persoonlijke omstandigheden die meetellen als een student te weinig studiepunten haalt. Daar staan familieomstandigheden wel, maar mantelzorg is niet altijd familiezorg.

Bron:

Verleen je mantelzorg? Dan krijg je een extra toetskans aan de HU, Trajectum, 2 november 2026.