Publicatie | Neuro-inclusief beoordelen van presentatievaardigheden

Wat is eigenlijk een ‘goede presentatie’? Moet je oogcontact maken, met een levendige stem spreken en zelfverzekerd overkomen? Docenten van de bachelor Filosofie van Tilburg University stelden zich deze vraag opnieuw. Het resultaat is een vernieuwde aanpak voor het trainen en beoordelen van presentatievaardigheden. Die aanpak houdt meer rekening met neurodivergente studenten en biedt alle studenten ruimte om een eigen, authentieke presentatiestijl te ontwikkelen. De aanpak wordt beschreven in hoofdstuk 3.5 van A Practical Guide to Quality Assessment in Dutch Higher Education (Open Press TiU, 2026), een praktische gids voor het ontwerpen van goede toetsing in het hbo en wo.

Het hoofdstuk is mede gebaseerd op de opbrengsten van een proeftuin over inclusief toetsen, waarin ECIO samenwerkte met deze docenten. Hieronder vatten we de publicatie kort samen. Wil je de hele (Engelstalige) publicatie lezen? Deze is te downloaden onderaan op deze pagina.

Highlights

• Het beoordelingsformulier toetst niet langer of studenten oogcontact maken, maar of hun non-verbale communicatie hun boodschap ondersteunt.
• In plaats van één spannende presentatie met hoge inzet werken studenten in vier modules stap voor stap naar een eindpresentatie toe.
• De aanpak is gebaseerd op Universal Design for Learning (UDL): studenten maken zelf keuzes en formuleren persoonlijke leerdoelen.
• De cijfers bleven gelijk, maar studenten ervoeren het leerproces als waardevoller en voelen zich zekerder voor een groep.
• Het hoofdstuk bevat het volledige beoordelingsformulier en verwijst naar herbruikbare opdrachten en rubrics.

Aanleiding

In het eerstejaarsvak Contemporary Social and Political Philosophy gaven studenten oorspronkelijk één presentatie van 30 minuten, gevolgd door 15 minuten vragen. Deze presentatie telde voor 30% mee en moest met minimaal een 5,5 worden afgerond. Uit signalen van studenten en de studieadviseur bleek dat deze opzet als zeer spannend werd ervaren. Ook bleken de criteria vooral studenten te bevoordelen die zich al thuis voelden bij een traditionele, neurotypische presentatiestijl. Dat was voor het team de aanleiding om de aanpak in het studiejaar 2024-2025 grondig te herzien.

Een nieuw beoordelingsformulier

De leerdoelen van het vak bleven ongewijzigd, maar de criteria werden aangepast. Studenten mogen bijvoorbeeld rondlopen, een pen vasthouden of naar de muur achter het publiek kijken, zolang dat hun boodschap ondersteunt. Daarnaast is het criterium ‘interactie’ toegevoegd. Dit vraagt studenten na te denken over hoe ze een divers publiek bereiken, dat informatie op verschillende manieren verwerkt.

Stapsgewijs naar de eindpresentatie

De training is verdeeld over vier modules die aansluiten bij de inhoud van het vak. Het gewicht van de opdrachten neemt per module toe:

1. Vorm (10%): studenten analyseren individueel de stijl van een spreker die hen inspireert en formuleren eigen leerdoelen.
2. Inhoud (10%): in groepjes van vier analyseren studenten hoe een spreker complexe ideeën uitlegt.
3. Paneldiscussie (20%): elk groepslid geeft een korte presentatie van ongeveer 5 minuten, gevolgd door een gezamenlijke discussie.
4. Eindpresentatie (60%): een individuele presentatie van 15 minuten met 15 minuten vragen.

Bij elke module horen zelfreflecties en peerfeedback. Die worden beoordeeld als voldoende of onvoldoende. De presentaties worden opgenomen en via feedbackplatform FeedbackFruits ingeleverd. Tijdens de tutorials oefenen studenten onder meer met houding en intonatie, bijvoorbeeld door een tekst in het Esperanto voor te lezen. Ook bespreken ze welke machtsverhoudingen een rol spelen bij presenteren.

Keuzevrijheid en minder bias

Volgens de principes van UDL kiezen studenten zelf hun inspirerende spreker, video en tekst. Ze mogen bovendien één klasgenoot aanwijzen met wie ze in een groep willen. Ook kunnen ze werk in andere vormen inleveren, zoals een video-essay. Om bias bij mondelinge beoordeling te beperken, worden presentaties aangevuld met geanonimiseerde schriftelijke opdrachten. Dankzij de opnames kan de docent bovendien in kleinere porties beoordelen, wat vermoeidheid voorkomt.

Resultaten en verbeterpunten

De cijfers verschilden niet significant van die van het voorgaande jaar. Uit informele feedback bleek wel dat studenten zich zekerder voelen, beter begrijpen wat een academische presentatie vraagt en het waarderen dat ze tegelijk de stof bestuderen. De auteurs benoemen ook verbeterpunten:

• Door de vele deelopdrachten verliezen studenten en docenten snel het overzicht.
• Samenwerking verdient meer begeleiding.
• Sommige studenten willen ook voor een grotere groep presenteren, met de docent erbij.
• Het criterium ‘interactie’ blijkt lastig te beoordelen.
• FeedbackFruits heeft beperkingen bij het combineren van docent- en peerfeedback.

Download

Download hoofdstuk 3.5 voor de volledige beschrijving, het beoordelingsformulier en de opzet per module. Docenten worden uitdrukkelijk uitgenodigd de materialen te hergebruiken en aan te passen aan hun eigen context.

Auteurs: Yvette Drissen, Hanne Jacobs, Sinsemilla Blokvoort, Frea van Dooremaal, Minne Bakker en Ya-Ping (Amy) Hsiao. Uit: Hsiao, Den Oudsten & Sluijter (red.), A Practical Guide to Quality Assessment in Dutch Higher Education, Open Press TiU, 2026. Gepubliceerd onder licentie CC BY-NC-SA 4.0.