Terugblik | ECIO-congres Maak van inclusie een prioriTIJD!

studenten in een cirkel van onderaf bezien

10 februari 2021

Op 8 februari 2021 vond het tweejaarlijkse ECIO-congres plaats waarin prioritering van inclusief onderwijs centraal stond. Een congres met inspirerende gastsprekers, panelleden en workshopleiders, zowel professionals als ervaringsdeskundige studenten. Bijna 200 deelnemers, zowel online als fysiek, zijn meegenomen in hun visie op de lange termijnstrategie én aanpak van actuele ontwikkelingen rondom inclusief onderwijs. Zoals duurzame aandacht voor gelijke kansen, passend bij de gezondheid en belastbaarheid van elke student.

bestuurstafel met twee personen, bos bloemen en beeldscherm op achtergrond“Dat inclusie prioriteit heeft, dat mag duidelijk zijn. De verkiezingen komen er aan en vele studenten ervaren met de coronacrisis belemmeringen”, aldus Thijs de Lange (dagvoorzitter). Judith Jansen, programmadirecteur van ECIO: “We staan voor inclusief (of inclusiever) onderwijs, zodat maatwerk en specifieke ondersteuning minder nodig is. Met onze naamswijziging van Expertisecentrum handicap + studie naar Expertisecentrum inclusief onderwijs hebben we ook onze focus verbreed. We richten ons niet alleen op studenten met een functiebeperking maar ook op studenten met een ondersteuningsvraag die vanwege een chronische ziekte, psychische klachten, zwangerschap, jong ouderschap, gendertransitie of bijzondere familieomstandigheden zoals mantelzorg tijdens hun studie belemmeringen ervaren. Inclusie is breed, dit betreft niet alleen studenten met een functiebeperking, maar alle studenten met een ondersteuningsvraag, in welke vorm dan ook. Studenten hebben het zwaar, nu tijdens de coronacrisis.”

man aan tafel op beeldscherm erachter muzikant met gitaarDe muzikale omlijsting werd verzorgd door Emre Valik, student aan Codarts Rotterdam, Hogeschool voor de Kunsten. Emre heeft met zijn visuele beperking een gezichtsvermogen van slechts 5%. Lees hier de vertalingen van zijn songteksten.

Keynote

tekst: Vn verdrag: erkennend dat het begriep handicap aan verandering onderhevig is
Keynote speaker Naomi van Stapele, lector ‘Inclusive Education’ (De Haagse Hogeschool), nam de deelnemers mee in haar visie op inclusief onderwijs. “Ondersteuning is een recht, geen liefdadigheid. Studenten hebben nog veel te vaak het gevoel dat ze dankbaar moeten zijn voor de ondersteuning. Het gaat om breed beleid, niet om apart beleid. Inclusiviteit is een constant proces van zichtbaar maken, luisteren, vertaling naar integrale acties en niet uitgaan van eigen aannames. Van belang is:

  • de focus van de docent: het vertrouwen van de student, aandacht, pedagogisch: student-geleid lesgeven, taal/visueel, praktijkvoorbeelden, didactisch, curriculum en online toegankelijk lesmateriaal.
  • de rol van onderwijsdiensten voor het verzorgen van een breed en gevarieerd aanbod voor studenten. En het serieus nemen van studenten met een ondersteuningsvraag door snel en effectief te reageren.
  • de rol van het bestuur voor het zorgen voor een lerende organisatie (ook ontleren) waar de student centraal staat en die docenten en diensten faciliteert. Een organisatie met aandacht voor participatie van medewerkers en studenten van klaslokaal tot aan de hoogste bestuurslagen en het organiseren van een evaluatiecultuur om feedback te stimuleren.

Kortom: iedereen wordt beter van inclusief onderwijs! Minder stress is meer studentsucces! Generiek aanbod is beter, flexibiliteit is van belang, en goed luisteren naar studenten is voorwaarde.”

Tafelgesprekken panelleden

drie personen in discussie aan tafel, vierde persoon volgt op beelscherm de discussie
Adriana van Dooijeweert (voorzitter College voor de Rechten van de Mens) vertelt over haar zienswijze rondom inclusief onderwijs: “Het gaat erom dat we in Nederland een onderwijssysteem krijgen dat aan de randvoorwaarden van inclusiviteit voldoet. Met een stappenplan dat rekening houdt met: nothing about us without us! Uitgangspunt is dat iedereen in beginsel kan deelnemen, ook mensen met een ernstig verstandelijke beperking; een gezamenlijk taak die normaal is. Hiervoor is meer samenwerking nodig met de onderwijsdiensten om onderwijsprofessionals te ondersteunen. Maatwerk is mogelijk. Zorg ervoor dat alle studenten zich kunnen ontwikkelen, in kleinere klassen. Het is ontzettend belangrijk dat studenten kenbaar maken wat ze nodig hebben. Het komt vaak voor dat achteraf blijkt dat er wél mogelijkheden waren.” Richard Hoorenberg (masterstudent geneeskunde Universiteit Utrecht en coördinator Platform Onbeperkt Studeren, winnaar Frank Award 2019) studeert met dyslexie en vindt het belangrijk dat lessen worden opgenomen. Boeken dienen voor hem vaak meer als naslagwerk dan ter voorbereiding.

Op de vraag of inclusief onderwijs nu echt voor iedereen bereikbaar is antwoordt Naomi dat er nu veel nadruk ligt op kennisoverdracht. “Met kleinere klassen en projectonderwijs met gevarieerde lesmethodieken, kun je veel bereiken. Ook online onderwijs biedt veel mogelijkheden.”

een persoon aan tafel, vier personen op afzonderlijke beeldschermen erachter en banner met ECIO
Tijdens het tweede tafelgesprek vertelt Inge Grimm (lid CvB Windesheim) dat zij met maatwerk studenten de ruimte geven voor vragen. Studentbegeleiding is een van de prioriteiten bij Windesheim, met focus op goed luisteren door docenten en studiebegeleiders. Astrid Sluis (beleidsadviseur HAN) beaamt dat goed luisteren naar studenten belangrijk is. “Met name luisteren naar de vraag achter de vraag en meedenken wat er mogelijk is. Inclusief onderwijs is een collectief aandachtsveld.” Sharon Klinkenberg (docent UvA) vertelt over het versnellingsplan Toetsen op afstand. “Protocollen zijn belangrijk. Studenten moeten vaak zelf voorzieningen regelen, zoals bijvoorbeeld voorleessoftware. Zij moeten tijdig kenbaar maken wat ze nodig hebben. Je ziet ook vaak dat docenten niet altijd goed geïnformeerd zijn over ondersteuningsbehoeften. Dit moet goed ingeregeld zijn” Jelle Meuwissen (student HU, winnaar ECIO Frank Award 2019) beaamt dit. “Hier ligt zeker ook een verantwoordelijkheid bij de student zelf. Zorg ervoor dat bij aanmelding al bekend is wie een ondersteuningsbehoefte heeft. Docenten, decanen moeten daarover in gesprek gaan. De directie moet dit faciliteren.”

Conclusie? De communicatiekanalen moeten heel duidelijk en zichtbaar zijn. Blijf communiceren! En blijf voorbeelden benoemen. Zorg voor maximale laagdrempeligheid. Onderwijsinstellingen hebben daarin een verantwoordelijkheid.

Bekijk de resultaten van de mentimeter.

Bekijk de opname van het plenaire gedeelte.

drie dames aan tafel met twee projectieschermen en banner erachter

Joyce van der Wegen (adviseur ECIO) licht de prijs toe. “Studeren met een ondersteuningsvraag vinden we een topprestatie op zich. Vooral wanneer studenten zich inzetten voor hun medestudenten of een directe bijdrage leveren aan de inclusiviteit van hun hogeschool of universiteit. Met de ECIO Frank Awardverkiezing krijgen zij het platform dat ze verdienen.” Ingrid van Engelshoven (minister van OCW) benadrukt dat inclusiviteit in het onderwijs en kansengelijkheid enorm belangrijk zijn. “Of je een functiebeperking hebt of niet, iedereen moet zich kunnen ontplooien. Wil je echt inclusief zijn? Kijk dan goed naar wat iemand nodig heeft. Maatwerk is belangrijk. Goed inclusief onderwijs komt van onderop, dat willen we graag belonen. De ECIO Frank Awardverkiezing is dan ook belangrijk om anderen te inspireren.”

Beoordelingscriteria inzendingen ECIO Frank Awardverkiezing 2020

Bij de beoordeling van de inzendingen is gekeken of het top-idee bijdraagt aan positieve beeldvorming, originaliteit, de impact op de onderwijsinstelling en/of individuele studenten, duurzaamheid, of het idee concreet is en inspirerend is voor anderen. Lees het juryrapport.

6 studenten, drie online op een beeldscherm, 3 op een stoel ervoor

Adriana van Dooijeweert, een van de juryleden, nam het woord en sprak de finalisten toe met lovende woorden over de inzendingen zoals moedig, in lijn met het VN-verdrag, duurzaam en inspirerend. De finalisten uit de categorie hbo zijn: Hanna ’t Hart-van Kruistum en Beau Geraeds (hogeschool Utrecht), Bart Verhagen (Fontys Hogeschool). De finalisten vanuit de categorie universiteiten zijn Nadèche Hanique (Tilburg University), Tess Tegelberg (TU Delft) en Soumia Kiat (Erasmus Universiteit). De keuze was ontzettend moeilijk.

tafel met drie personen luisteren naar vierde persoon op beeldscherm

Ingrid van Engelshoven bedankte de jury voor haar werk en maakte de prijswinnaars bekend. Beau Geraeds en Tess Tegelberg ontvingen, uit handen van Adriana van Dooijewert, de ECIO Frank Award 2020. Naast de award kregen zij het bedrag van 1.000 euro dat zij gaan besteden voor het uitwerken van hun idee.

Beau studeert journalistiek en is transgender student. Met zijn ervaringen weet hij precies wat de impact is wanneer je niet begrepen wordt. Met het prijzengeld gaat hij een videoboodschap maken waarmee de hogeschool uitdraagt dat iedereen zichzelf kan en mag zijn. Zichtbaar op beeldschermen in de school, zodat studenten weten dat ze niet de enigen zijn die ermee struggelen.

Een school is inclusief wanneer je voelt dat je jezelf kunt zijn en dat je daar niet op wordt veroordeeld. Bijvoorbeeld wanneer je extra aandacht of begeleiding nodig hebt.  – Beau

Tess studeert bouwkunde en heeft ADD. Ze onderzocht wat studenten met en zonder mentale beperking nodig hebben voor een betere inclusieve, prikkelarme studieplek.

Met het prijzengeld wil ik een lespakket samenstellen waarmee leerlingen van technasia op de middelbare school starten en leren wat er nodig is voor een inclusieve studieplek. Studenten op de universiteit pakken met een vervolgopdracht hierop door. Het resultaat is een workshop voor architecten voor het vergroten van bewustzijn bij nieuwbouw en het kunnen implementeren van een optimale studieplek. – Tess

twee winnaars met award, 1 online en een fysiek naar beeldscherm

In de middag stonden verschillende inclusiethema’s centraal tijdens twee workshoprondes. Daarbij werd ingegaan op visie- en beleidsvorming, het creëren van draagvlak, commitment, concrete inclusieaanpakken en goede praktijkvoorbeelden.

Ronde 1 – workshops:

Ronde 2 – workshops:

Enkele quotes uit de workshops:

“Voor mijn gevoel is Friesland de meest inclusieve provincie van Nederland, zoveel mooie initiatieven en projecten, doen jullie goed, complimenten! | Wij starten deze week met een jaaropleiding voor docenten tot stagecoach voor studenten met ADHD en ASS. Over een jaar kunnen we alle ervaringen en materialen delen | Ik schrik ervan dat ik niet wist wat een profileringsfonds was | Mooi dat het tekenen van een intentieverklaring kan leiden tot concrete stappen | Een fenomenale toolkit! / Amazing | Het ervaren van digitale toegankelijkheid via de game van Stichting Accessibility maakt je echt bewust van waar studenten tegenaan kunnen lopen | Toegankelijke studiematerialen en ondersteunende technieken kunnen écht verschil maken voor studenten met een functiebeperking”

Visuele weergave ECIO-congres

verschillende illustraties als weergave ECIO-congres, plenaire sprekers, uitreiking ECIO Frankaward, workshops rondom goede ideeën voor inclusieaanpakken, muzikale begeleiding congres met gitaat

Tot slot

Wij danken alle sprekers voor hun waardevolle bijdrage aan het congres. Ook de deelnemers willen we hierbij bedanken voor hun betrokkenheid en inbreng. Wil je meer weten over aanpakken voor inclusiever onderwijs? Neem vrijblijvend contact met ons op. Wij gaan graag met je hierover in gesprek.

Gerelateerde items

Minister reikt ECIO Frank Award uit aan studenten met top-idee voor inclusiever onderwijs

Jury aan de slag met inzendingen ECIO Frank Award Verkiezing 2020