Fysieke toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers

Onderzoek Universiteit Utrecht

Afbeeldingen van drempel, in gebouwen

21 juni 2021

Fysieke toegankelijkheid heeft een prominentere plek op de agenda van Universiteit Utrecht. Maar hoe toegankelijk zijn de gebouwen eigenlijk voor rolstoelgebruikers? Om hiervan een beeld te krijgen en te weten waar aanpassingen nodig zijn, onderzocht het Platform Onbeperkt Studeren (POS) de fysieke toegankelijkheid van ruim 50 gebouwen van de Universiteit. ECIO vroeg naar de werkwijze en uitvoering van het onderzoek. Richard Horenberg, de oprichter van POS, doet verslag.

“Al in 2017 hadden we het plan om onderzoek te doen naar de toegankelijkheid van onze gebouwen. In 2019 hebben we hierop doorgepakt met als doel universiteitsbreed onderzoek te doen. Ook Vastgoed & Campus werd hierbij betrokken. Een projectplan en een checklist, waar de gebouwen aan moeten voldoen, werden opgesteld. Na uitvraag voor deelname aan het onderzoek, hebben vijf studenten van Platform Onbeperkt Studeren zich gemeld. Zij werden, tegen betaling, betrokken bij de voorbereiding en uitwerking van de gebruikerstoetsen.

Uitwerking van de gebruikerstoets voor het meten van de fysieke toegankelijkheid

Het is van belang dat gebouwen fysiek toegankelijk zijn voor onderwijsmedewerkers, studenten en ook bezoekers van de universiteit. In wisselende tweetallen voerden we het onderzoek uit. Één persoon in een rolstoel en de ander maakte de notities. De gebouwentoets is uitgevoerd vanuit het perspectief van een handbewogen rolstoelgebruiker. Bezoekers, medewerkers en studenten van Universiteit Utrecht, met een andere type functiebeperking, hebben ook baat bij dit onderzoek. Een obstakel voor een rolstoelgebruiker kan ook een obstakel zijn voor iemand met bijvoorbeeld een visuele functiebeperking. Alle kantoren, onderwijsruimten, toiletten, liften en de routing vanaf de gehandicaptenparkeerplaats zijn onderzocht. Hiervoor hanteerden we een kleurensysteem dat de prioritering van het probleem aangaf:

  • Groen: toegankelijk met belemmering
  • Oranje: toegankelijk met hulp van anderen
  • Rood: slecht/niet toegankelijk

Per gebouw is een rapportage opgesteld waarmee de individuele problemen in kaart zijn gebracht.

Bevindingen van het onderzoek naar fysieke toegankelijkheid van gebouwen

  • Opvallend was het aantal drempels in de gebouwen. Ondanks dat ze qua afmetingen voldoen aan de richtlijnen, blijft het vaak een vervelend obstakel.
  • Ook het type vloer heeft invloed op de toegankelijkheid, zoals hoogpolig tapijt, te gladde vloeren en het gebruik van flagstones in cement.
  • Een ander praktisch punt is bijvoorbeeld het gebruik van ‘normale’ toiletrollen, in plaats van dispensers waar je met enige kracht losse velletjes uit moet trekken. Wanneer je je handen niet goed kunt gebruiken kan het heel lastig zijn toiletpapier te pakken uit deze dispensers. Ook trapleuningen aan weerszijden van de trap, in plaats van slechts aan één zijde draagt bij aan toegankelijkheid.

Fysieke toegankelijkheid bij nieuwbouwprojecten

Vastgoed & Campus werkt nauw samen met POS voor onder andere afstemming over praktijkervaringen en oplossingen. Bij nieuwbouwprojecten wordt de toegankelijkheid meegenomen. Hiervoor is een standaard ontwikkeld op basis van de Integrale Toegankelijkheid met zowel algemene als voor de Universiteit Utrecht specifieke aspecten. Ook de uitkomsten van de gebruikerstoetsen dragen hieraan bij.

Wetgeving én expertise zijn belangrijk voor fysieke toegankelijkheid van gebouwen

Een gebouw, dat in Nederland wordt gebouwd, moet voldoen aan het Bouwbesluit en de daarbij gestelde eisen voor fysieke toegankelijkheid. Het Bouwbesluit biedt echter onvoldoende houvast om in de praktijk tot daadwerkelijk goed toegankelijke gebouwen te komen. Het inschakelen van expertise en het inwinnen van praktijkervaring is daarvoor van wezenlijk belang.

Intentieverklaring VN-verdrag handicap

Er moet serieus werk gemaakt worden van het verbeteren van de toegankelijkheid om participatie mogelijk te maken. De Nederlandse overheid ratificeerde hiervoor in 2016 het ‘VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap’. Met de ondertekening van de intentieverklaring maken wij serieus werk van inclusief onderwijs.”

Wil je meer weten over het fysiek toegankelijk maken van je onderwijsinstelling?

Voor studenten in een rolstoel moet een gebouw fysiek toegankelijk zijn. Maar het is ook prettig dat studenten die slecht zien of slecht horen gebruik kunnen maken van de faciliteiten. Daarnaast kun je gebouwen zo inrichten dat studenten met psychische beperkingen, autisme of ADHD minder gauw verdwalen en zich prettig voelen op hun onderwijsinstelling. ECIO ondersteunt daarbij.

Gerelateerde items

‘Zoeken van de balans in denken en doen en helpen vanuit de creatieve slag’

Studeren met een functiebeperking is onderdeel van de instellingstoets