Monitor Beleidsmaatregelen 2020 – 2021 | hoe toegankelijk is het hoger onderwijs?

Resultaten studeren met een functiebeperking en onder een bijzondere omstandigheid uitgelicht

kaft Monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs 2020-2021 met verschillende foto's van studenten in studieomgeving

08 september 2021

Studenten met een fysieke en/of mentale functiebeperking besteden meer tijd aan hun studie en maken een meer bewuste studiekeuze. Tegelijkertijd ervaren zij vaker een studieachterstand en zijn ze minder tevreden over de aanwezige studiebegeleiding dan studenten zonder functiebeperking. Dat blijkt uit de Monitor Beleidsmaatregelen hoger onderwijs 2020 – 2021 die recentelijk is verschenen en uitgevoerd door onderzoeksbureau ResearchNed. De Monitor schetst jaarlijks een beeld over de kwaliteit en toegankelijkheid van het hoger onderwijs waarbij speciale aandacht is voor studenten van kwetsbare groepen. Als expertisecentrum inclusief onderwijs lichten we de specifieke belemmeringen van studenten uit en maken zichtbaar hoe toegankelijk het onderwijs is op basis van deze cijfers. Een handreiking voor kansen voor verbetering van begeleiding en ondersteuning van deze studenten. De feiten en cijfers zijn met twee factsheets beknopt samengevat.

Omvang studenten met een ondersteuningsvraag

Circa de helft (53%) van de studenten behoort tot een van de bijzondere groepen. Dat betekent dat zij een functiebeperking hebben, dan wel onder problematische omstandigheden hun studie volgen. Of beide: zes procent van alle studenten in 2019 heeft zowel een functiebeperking (en is daardoor belemmerd) als een bijzondere omstandigheid. Binnen de bijzondere groepen is de groep studenten met een functiebeperking het grootst. Eén op de drie studenten heeft een functiebeperking. Hiervan ondervindt 36% (ernstige) belemmering bij hun studie. Dit komt bijvoorbeeld doordat onderwijsgebouwen niet goed rolstoeltoegankelijk zijn of er geen prikkelarme ruimtes beschikbaar zijn voor studenten met ADHD. Daarnaast blijkt uit de monitor dat ruim de helft van de studenten een opleiding volgt onder één of meerdere bijzondere c.q. problematische omstandigheden, zoals woon-/ leef problemen of ziekte en overlijden van naasten.

Veelvoorkomende functiebeperkingen

In de categorie functiebeperkingen komt dyslexie en/of dyscalculie het vaakst voor (10%), gevolgd door psychische aandoeningen (9%) en ADHD, ADD of concentratieproblemen (8%). Een chronische aandoening komt bij zes procent van de studenten voor. Studenten met psychische klachten voelen zich het vaakst door de aandoening in hun studie belemmerd.

Bewuste studiekeuze en meer tijdsbesteding aan studie

Studenten met een functiebeperking geven vaker aan een bewuste studiekeuze te maken dan studenten zonder functiebeperking (70% versus 68%). Het gebruik van vergelijkingswebsites, meer direct contact met de onderwijsinstelling en zich meer laten leiden door inhoudelijke interesses dan het beroepsperspectief, dragen hieraan bij. Tot slot besteden studenten met een functiebeperking significant meer tijd aan hun studie dan studenten zonder functiebeperking: gemiddeld 38,2 uur tegenover 35,6 uur per week.

Studievoortgang onder studenten met een functiebeperking

Hoewel studenten met een functiebeperking meer tijd aan hun studie besteden, geven zij zelf aan minder goed op studieschema te liggen. Twee derde van de studenten met een functiebeperking geeft aan een studieachterstand te hebben opgelopen. Dit verschilt significant met studenten zonder functiebeperking: waarbij één derde aangeeft een studieachterstand te hebben. Dit is in lijn met de studievoortgang, berekend op basis van het aantal behaalde studiepunten gedeeld door het aantal studiepunten dat behaald had moeten worden. Studenten met een functiebeperking liggen significant minder goed op schema dan de studenten zonder functiebeperking.

Passende voorzieningen voor studeren met een functiebeperking

Acht op de tien studenten met een functiebeperking gebruiken tijdens hun studie voorzieningen, speciaal bedoeld ter ondersteuning van hun functiebeperking. Over het aanbod van deze specifieke voorzieningen is 45% van de studenten (zeer) tevreden. Van begeleiding en advies, aanpassing van toetsen of het volgen van een aangepast studieprogramma wordt het vaakst gebruikgemaakt.

Zes van de tien studenten met bijzondere omstandigheden gebruiken voorzieningen om het studeren makkelijker te maken. Hierbij is nagenoeg geen verschil tussen de soorten omstandigheden (zorg voor kinderen, mantelzorg en overige omstandigheden). De tevredenheid over de specifieke voorzieningen is redelijk tot goed te noemen en ligt tussen 42% en 48%. Het minst tevreden zijn deze studenten over de informatie over beschikbare voorzieningen: een kwart is (zeer) ontevreden.

Weinig bekendheid profileringsfonds

Studenten die door bijzondere omstandigheden studievertraging oplopen, kunnen via de universiteit of hogeschool aanspraak maken op een financiële compensatie: het profileringfonds. Een belangrijke regeling voor studenten die studeren met een functiebeperking of onder bijzondere (problematische) omstandigheden. Uit de monitor blijkt dat het fonds nog weinig bekend is onder studenten (5%) en dit niet is verbeterd ten opzichte van het voorgaande studiejaar. Van de groep die het profileringsfonds kent, maakt 31 procent er daadwerkelijk gebruik van. Zowel in het wo als in het hbo wordt het profileringsfonds vooral aangesproken voor het bekostigen van bestuurswerk, gevolgd door financiële ondersteuning in geval van overmachtssituaties.

Toelichting factsheets

ECIO publiceert vandaag twee verschillende factsheets met een overzicht van de resultaten over studeren met een ondersteuningsvraag: een aparte factsheet over studeren met een functiebeperking en één over studeren onder bijzondere (problematische) omstandigheden. In de factsheet over studeren met een functiebeperking zijn enkel cijfers meegenomen van de groep studenten die aangeeft hiervan ook belemmeringen te ervaren. Alle informatie op deze factsheets is gebaseerd op de Monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs 2020-2021. De factsheets geven inzicht in kansen voor verbetering bij een inclusieve onderwijsaanpak.

Gerelateerde items

Nieuw beleids- en implementatieplan studentenwelzijn BUas met ECIO-beleidsscan

Maak werk van inclusief onderwijs met Nationaal Programma Onderwijs

Monitor Beleidsmaatregelen | bevindingen over studeren met een ondersteuningsvraag uitgelicht

Beleidsscan helpt Graafschap met volgende stap naar inclusief onderwijs

Beleidsscan | studeren met een ondersteuningsvraag in het hoger onderwijs

Aanscherpen gedachten binnen Hanzehogeschool door uitvoer beleidsscan