Inclusief onderwijs

“Onderwijs waar iedere student zich welkom voelt.”

Inclusief onderwijs is onderwijs waarin iedere student zich welkom, veilig en onderdeel van de gemeenschap voelt. Het gaat om meer dan toegang krijgen tot een opleiding. Studenten moeten daadwerkelijk kunnen meedoen, leren, zich ontwikkelen en bijdragen. Daarom past het onderwijs zich zoveel mogelijk aan de diversiteit van studenten aan, in plaats van te verwachten dat iedere student zich aanpast aan één vast systeem.

Diversiteit als uitgangspunt

Studenten verschillen van elkaar in achtergrond, talenten, omstandigheden en manieren van leren. Ook hun ondersteuningsbehoeften lopen uiteen. Denk aan studenten met een functiebeperking, psychische kwetsbaarheid, mantelzorgtaken of andere uitdagingen. Het onderwijs is daarop ingericht: flexibel, toegankelijk en uitnodigend.

Wat maakt onderwijs inclusief?

De onderwijsinstelling is een belangrijke bouwsteen voor een inclusieve samenleving. Daarbij is het belangrijk dat vanaf het begin rekening wordt gehouden met studenten met en zonder ondersteuningsbehoefte. Hoe meer belemmeringen vooraf worden weggenomen, hoe minder studenten achteraf om afzonderlijke aanpassingen hoeven te vragen.

Inclusief onderwijs betekent niet dat iedere student precies hetzelfde krijgt maar dat iedere student gelijkwaardig kan deelnemen. Sommige studenten hebben daarvoor aanvullende ondersteuning of een individuele aanpassing nodig. Of studenten zich gezien en gesteund voelen, hangt af van meerdere factoren binnen de instelling. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Toegankelijke gebouwen en digitale leeromgevingen
  • Flexibele roosters en aangepaste studieplanning
  • Beschikbaarheid van hulp en begeleiding
  • Duidelijke communicatie en ondersteunende docenten
  • Ondersteuning bij de overgang naar stage of werk.

Acht elementen als kompas

Inclusief onderwijs raakt de hele onderwijsinstelling. Het kan daarom niet uitsluitend de verantwoordelijkheid zijn van een docent, studentbegeleider of ondersteuningsdienst. De acht inclusie-elementen van ECIO vormen een kompas om systematisch te kijken naar beleid, praktijk en cultuur.

Het VN-verdrag als kader

“Van medisch naar sociaal denken“

Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap geeft je een helder kader voor het vormgeven van inclusief onderwijs. Het draait om waardigheid, autonomie en gelijke kansen. Het verdrag helpt je om de stap te zetten van het medisch model (de beperking ligt bij de student) naar het sociaal model (de omgeving moet toegankelijk zijn). Door de intentieverklaring VN-verdrag Handicap te ondertekenen, sluit je aan bij de mbo- of hbo/wo-werkgroep. Daar leer je van andere instellingen, deel je ervaringen en werk je samen aan structurele oplossingen.