ECIO-congres Werk maken van inclusief onderwijs, 26 november 2026

26 november 2026

09:15 - 16:30

Congres- en vergadercentrum Domstad Utrecht

“Hoe zorg je dat de inzet voor inclusief onderwijs blijvend effect heeft .“

Aankondiging voor het ECIO-congres op 26 november in Utrecht, met het thema "Werk maken van inclusief onderwijs". Op de donkergroene achtergrond rechts staan drie witte pictogrammen die samenwerking, doelgerichtheid en groei symboliseren. Onderaan een kleurrijke balk.

Hoe vertaal je inclusief onderwijs van ambitie naar dagelijkse praktijk? Tijdens het ECIO-Congres 2026 brengen we beleid, praktijk en studenten samen. We markeren 10 jaar ratificatie van het VN-verdrag Handicap in Nederland: wat vraagt dit verdrag vandaag van onderwijsinstellingen, en hoe geef je daar concreet invulling aan?

Het VN‑verdrag Handicap verplicht overheden en organisaties om inclusie te waarborgen. Dat betekent dat mensen met een beperking volwaardig moeten kunnen meedoen aan de samenleving. Voor het onderwijs gaat het om toegankelijkheid, gelijke kansen, betrokkenheid en eigenaarschap van studenten.
ECIO faciliteert en ondersteunt mbo‑, hbo‑ en wo‑instellingen bij het implementeren en borgen van de doelstellingen van het VN‑verdrag Handicap. Dat doen we door kennis te delen, te inspireren met goede voorbeelden en te werken aan praktische oplossingen die aansluiten bij vragen uit de onderwijspraktijk.

Waarom dit congres?

Sinds de ratificatie van het VN‑verdrag Handicap in 2016 is er veel in beweging gekomen binnen het onderwijs. Instellingen werken aan toegankelijkere leeromgevingen, gelijke kansen en een soepele overstap van opleiding naar werk. Tegelijkertijd roept dit nieuwe vragen op in de dagelijkse praktijk.
Hoe zorg je dat inclusie niet afhankelijk is van losse initiatieven, maar structureel onderdeel wordt van beleid, cultuur en uitvoering? Wat vraagt dat van bestuur, ondersteuning, onderwijsontwerp en begeleiding? En hoe neem je studenten daarin serieus mee? Tijdens dit tweejaarlijkse ECIO‑congres voor professionals uit het mbo, hbo en wo en relevante organisaties krijg je concrete handvatten om verder te bouwen aan inclusief onderwijs.

Van VN-verdrag naar praktijk

De rode draad van de dag is helder: werk maken van inclusief onderwijs. Dat betekent het VN‑verdrag Handicap vertalen naar concrete en werkbare oplossingen in de onderwijspraktijk. Starten of juist voortbouwen op wat er al gebeurt en dat verder versterken. Veel hbo‑ en wo‑instellingen hebben de intentieverklaring van het VN‑verdrag Handicap ondertekend. Ook het mbo zet hierin mooie stappen. Dat laat zien dat inclusie breed wordt omarmd. De vraag die centraal staat tijdens het congres is: hoe zorg je dat deze inzet blijvend effect heeft voor studenten en onderwijsprofessionals uit het mbo, hbo, wo en organisaties?

Tijdens het congres komen deze lijnen samen in een krachtige keynote en inspirational talk, praktijkgerichte deelsessies, studentenperspectieven en ruimte voor ontmoeting en uitwisseling. Bij de invulling van het programma betrekken we nauw onze ECIO‑jongerenadviesraad. Zij leveren inhoudelijke input en spelen een actieve rol, zodat het perspectief van studenten en jongeren zichtbaar en voelbaar is.

Programma

09.15 – 09.45 | Inloop met koffie en thee
09.45 – 10.15 | Opening & welkom door dagvoorzitter Karim Amghar
10.15 – 11.00 | Keynote door Alex Sijm
11.15 – 12.15 | Deelsessies ronde 1*
11.15 – 12.15 | Bestuurderssessie (mbo, hbo, wo)
13.00 – 13.30 | Inspirational talk door Sophie-Anne Onland
13.30 – 14.00 | Panelgesprek tussen studenten, bestuurders en belangenverenigingen
14.00 – 14.30 | ECIO-Award 2026 uitreiking door onafhankelijke een jury
14.45 – 16.00 | Deelsessies ronde 2*
16.00 | Borrel, informeel napraten en netwerken

*Deelsessies: kiezen wat past bij jouw vraag
De deelsessies sluiten aan bij actuele vragen uit de onderwijspraktijk, van toegankelijkheid en toetsing tot loopbaanbegeleiding en studentenparticipatie. 11 Interactieve deelsessies, verdeeld over twee rondes. Op de dag van het congres kies je er één per ronde.

Keynote | Doe niet zo spastisch!

Door: Alex Sijm

In de keynote zet Alex Sijm cabaret in om bubbels door te prikken en mensen in beweging te krijgen. Ook – júíst – voor serieuze onderwerpen geldt: door met een glimlach te kijken naar weerstand, ontstaat ruimte voor groei en verbinding.
Verandering is onvermijdelijk en eigenlijk weten we dat allemaal ook wel. Toch houden we vaak vast aan wat we kennen. ‘Dat werkt bij ons niet’, weten we zonder het te proberen en trouwens, ‘zo doen we dat nu eenmaal’. In Doe niet zo spastisch! laat Alex zien hoe belangrijk het is om die patronen te doorbreken en nieuwe mogelijkheden te verkennen met nieuwsgierigheid en lef.
En niet te vergeten: humor. Want als we samen kunnen lachen, verdwijnt de spanning om plaats te maken voor wederzijds begrip.

Kijk eens door de ogen van een ander
In de keynote is een centrale plek ingeruimd voor inclusie: leren kijken door de ogen van een ander. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Want hoe vaak vullen we ongemerkt niet in voor iemand anders? Of gaan we er automatisch van uit dat onze manier de juiste is? Echt veranderen begint bij luisteren, je verplaatsen in andere perspectieven en die serieus nemen.

Inspirerende vooruitblik
Alex nodigt ons uit een blik te werpen op het onderwijs en bedrijfsleven van de toekomst. Hij vertelt over een wereld waarin iedere leerling, student of medewerker zich gezien en gewaardeerd voelt. Ongeacht achtergrond, beperking of leerbehoefte. En het mooie? Scholen en organisaties kunnen nu al concrete stappen zetten naar die toekomst.

Van beleidsdocument naar praktijk
Want dat is de vraag waar veel organisaties mee worstelen: hoe vertaal je ambities naar de dagelijkse praktijk? Met sprekende voorbeelden maakt Alex duidelijk dat échte inclusie begint met een open houding, samenwerking en een glimlach. Het resultaat is een inspirerende lezing vol humor, herkenning en inzichten die je meteen kunt toepassen. Zo maakt Doe niet zo spastisch! van verandering iets dat licht, menselijk en verbindend is.

Deelsessies, ronde 1

Door:
– Minne Bakker (ECIO)
– Hans Bruintjes (jongerenraad ECIO, Onderzoeker en specialist op het gebied van neurodivergentie)

Neurodiversiteit is in elke onderwijsomgeving aanwezig. Maar hoe zorg je ervoor dat zoveel mogelijk studenten kunnen leren, deelnemen en zich ontwikkelen? In deze sessie krijgen deelnemers inzicht in belangrijke uitgangspunten van neuro-inclusief onderwijs en de betekenis daarvan voor onderwijsontwerp en onderwijsuitvoering. Samen verkennen we hoe verschillen in informatieverwerking, aandacht, communicatie en prikkelverwerking van invloed kunnen zijn op het leerproces.

Daarna richten we ons op de praktijk: welke concrete aanpassingen kunnen docenten en onderwijsprofessionals doen om hun onderwijs neuro-inclusiever te maken? Aan de hand van voorbeelden en praktische handvatten onderzoeken deelnemers welke mogelijkheden er binnen hun eigen context zijn. De workshop combineert bewustwording, inspiratie en direct toepasbare handvatten voor de onderwijspraktijk.

Door:
– Jolien Dopmeijer (Trimbos-instituut, Windesheim)
– Annet Remijnse (ECIO)
– Alice Kranenbarg (ECIO)

Hoe zorg je ervoor dat studenten zich gezien, welkom en verbonden voelen in jouw onderwijs? Hoe kun je docenten ondersteunen bij het creëren van een leeromgeving?
Binnen Stijn, programma studentenwelzijn hebben we, in samenwerking met professionals van de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht, een workshop ontwikkeld die zich richt op het creëren van ondersteunende leeromgevingen en het versterken van de sense of belonging van studenten. De workshop biedt docenten praktische handvatten en inzichten om een veilige, inclusieve en ondersteunende leeromgeving te creëren, met als doel het welzijn en het sense of belonging van studenten te versterken.

In deze sessie geven we een korte introductie op de volledige workshop. Aan de hand van enkele elementen uit het oorspronkelijke programma laten we zien hoe een casusgerichte aanpak docenten helpt om vraagstukken uit hun eigen onderwijspraktijk te analyseren en aan te pakken. Daarnaast verkennen we wat sense of belonging precies inhoudt, waarom het een belangrijke factor is voor studiesucces en studentenwelzijn, en welke rol onderwijsprofessionals kunnen spelen bij het versterken ervan.

Deze workshop is bedoeld voor trainers, onderwijsadviseurs en andere professionals die docenten ondersteunen in hun onderwijspraktijk. Je maakt kennis met de achterliggende principes, werkvormen en materialen, en krijgt een inkijkje in hoe de volledige workshop kan worden ingezet binnen jouw eigen instelling.

Door:
– Thomas Wollersheim (docent HvA/Pain Changer)
– Erik Prins (Pain Changer)
– Franka vd Wijdeven (ECIO)

Voor studenten met chronische pijn is studeren vaak balanceren tussen belasting en belastbaarheid. Welke factoren – zoals stress, fitheid en (studie)activiteiten – hebben invloed op de pijn? En hoe beïnvloedt die pijn vervolgens weer het studeren? Tijdens deze workshop maak je als een van de eersten kennis met de StudentPijnWijzer, die tijdens het ECIO-congres officieel wordt gelanceerd.
Deze tool helpt studenten inzicht te krijgen in de wisselwerking tussen chronische pijn, dagelijkse activiteiten en studeren. Tijdens de workshop laten we zien hoe de tool patronen zichtbaar maakt en hoe deze inzichten kunnen helpen om beter onderbouwde keuzes te maken tijdens de studie. Ook verkennen we hoe de StudentPijnWijzer het gesprek tussen student en onderwijsprofessional kan ondersteunen bij het vinden van passende begeleiding en studieaanpassingen. Zien we je daar?

Door:
– Hannelore Veltman (ECIO)
– Charlie Raiser (ECIO)

Hoe ontwerp je onderwijs dat vanaf het begin rekening houdt met verschillen tussen studenten? In deze workshop maken deelnemers actief kennis met de kern van Universal Design for Learning. Na een korte introductie op de uitgangspunten van UDL kiezen deelnemers zelf hoe zij zich verder verdiepen: het bespreken van een casus, het verkennen van visuele en tekstuele materialen, of door middel van een spelelement rondom UDL-principes. Zo beleef je hoe verschillend leren kan zijn en wat dat vraagt van ontwerpkeuzes. We sluiten af met een gezamenlijke reflectie: wat is voor jou de essentie van UDL en waarom is dit zo relevant in de onderwijscontext? De workshop zet aan tot anders kijken, ontwerpen en handelen.

Door:
– Marit Schreurs (ECIO)
– Marley Janssens (CINOP

Examineren bepaalt de studievoortgang en diplomering van studenten. Studenten met een ondersteuningsbehoefte moeten op een passende en eerlijke manier kunnen aantonen wat zij kunnen. Des te belangrijker dat de beoordeling van studenten op een betrouwbare manier gebeurt. Hoe zorg je ervoor dat studenten, welke achtergrond dan ook, op dezelfde manier beoordeeld worden? In deze workshop onderzoeken we hoe onbewuste aannames invloed hebben op beoordelingsmomenten.

Inspirational talk | Anders zijn is het nieuwe normaal

Door: Sophie-Anne Onland

Jarenlang deed Sophie-Anne Onland er alles aan om haar aangeboren beenafwijking zo goed mogelijk te verbergen. Achter een huidskleurige prothese en lange broeken probeerde ze vooral niet op te vallen. Tot ze besloot haar camouflage in te ruilen voor een zilveren glitterprothese en zichzelf niet langer kleiner te maken dan ze was. Die persoonlijke keuze werd het begin van een missie om verschillen zichtbaar en bespreekbaar te maken.

In deze inspirerende lezing neemt Sophie-Anne het publiek mee in haar persoonlijke verhaal over schaamte, zelfacceptatie en de kracht van zichtbaarheid. Ze laat zien hoe de keuze om jezelf te durven laten zien niet alleen je eigen leven kan veranderen, maar ook de mensen om je heen en de cultuur waarin je werkt of leeft.

Haar verhaal gaat daarbij over veel meer dan een fysieke beperking. Over elke vorm van anders zijn en voelen: iedereen kent het gevoel zich ooit te hebben aangepast om erbij te horen. De duizenden reacties die Sophie-Anne de afgelopen jaren ontving, lieten haar zien hoe universeel dat gevoel is. Juist daardoor weet zij uiteenlopende doelgroepen te raken en met elkaar te verbinden.

Aan de hand van haar eigen ervaringen laat ze zien hoe zelfacceptatie, representatie en psychologische veiligheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ze nodigt deelnemers uit om verder te kijken dan aannames en na te denken over de rol die zij zelf kunnen spelen in het creëren van een omgeving waarin verschillen niet worden verborgen, maar juist worden gewaardeerd.

Een persoonlijke lezing die raakt, inspireert en aanzet tot reflectie én concrete verandering, voor iedereen. De sessie wordt afgesloten met een interactieve Q&A.

Deelsessies, ronde 2

Door:
– MSA Moslimstudenten Associatie Nederland

Hoe inclusief is het onderwijs eigenlijk als niet iedere student zich gezien, gehoord of betrokken voelt? En hoe zorgen we ervoor dat goede bedoelingen ook daadwerkelijk leiden tot een inclusieve onderwijspraktijk?
In deze interactieve workshop neemt MSA Nederland deelnemers mee in de ervaringen en perspectieven van moslimstudenten. Aan de hand van praktijkgerichte dilemma’s, inzichten uit onderzoek en interactieve opdrachten ontdekken deelnemers hoe ogenschijnlijk inclusief beleid onbedoelde drempels kan creëren. Daarbij staan religieuze inclusie, gelijke kansen en studentenparticipatie centraal.
Samen onderzoeken we hoe onderwijsinstellingen deze blinde vlekken kunnen herkennen en vertalen naar concrete verbeteringen. Deelnemers worden uitgedaagd om kritisch naar hun eigen onderwijspraktijk te kijken en na te denken over welke stappen zij zelf kunnen zetten richting een inclusievere onderwijsomgeving.

Door:
– SIHO, Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs (Vlaanderen)

AI biedt kansen om onderwijs toegankelijker en inclusiever te maken, maar kan ook bestaande drempels versterken. In deze deelsessie verkennen we hoe je AI bewust en inclusief inzet in onderwijs en studentenbegeleiding. Je maakt kennis met concrete toepassingen en tools om bijvoorbeeld instructies te verduidelijken, studiemateriaal toegankelijker te maken en studenten meer houvast te bieden. We staan ook stil bij aandachtspunten zoals digitale ongelijkheid, toegankelijkheid, bias en privacy. De focus ligt op wat je als onderwijsprofessional vandaag al kunt doen.

By:
– Dr. Mary Quirke
– Aniek Luyt (ECIO)
– Margot Cruijsen (ECIO)

Dr Mary Quirke is a guidance practitioner, researcher and educator currently lecturing in the School of Psychology, Griffith College, Dublin. She has a strong interest in inclusion, accessibility and creating guidance experiences where everyone feels welcome and able to participate. Her work on Universal Design for Guidance (UDG) grew from a desire to rethink how guidance encounters are designed and experienced, particularly for people who can encounter barriers within traditional approaches to guidance.

Mary’s research explores how universal design principles can help us move away from adapting guidance only when difficulties arise, towards designing guidance encounters that are inclusive from the outset. Her work considers the many different ways people communicate, engage, process information and experience guidance, and how small changes in the design of an encounter can make a meaningful difference. Through ‘Universal Design for Guidance’ (UDG), Mary invites us to look differently at the guidance encounter, not simply ask “How can we support this person?”, but also “How can we design guidance so that more people can access, engage with and benefit from it in the first place?” Her work highlights practical ways of creating more welcoming, flexible and equitable guidance experiences for all.

In addition, ECIO is currently carrying out a project focused on inclusive career guidance within higher professional education and university education. At this meeting, we will present the initial insights and findings from this project. These insights and findings form the basis for the development of a guide setting out design principles for inclusive career guidance, along with a number of practical tools for use in educational practice.

Door:
– Ellen Gerrits (Hoogleraar Spraak- en Taalstoornissen, lectoraat Logopedie, Participatie door communicatie, Hogeschool Utrecht)
– Michelle van Wijhe (student opleiding Logopedie, Hogeschool Utrecht)
– Heleen Gorter (TOS Centraal)

Veel studenten met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) ervaren tijdens hun studie belemmeringen die voor anderen niet direct zichtbaar zijn. Zeker wanneer een student zelf niet over TOS vertelt, kunnen signalen worden gemist of verkeerd worden geïnterpreteerd. Wat is TOS precies, welke misverstanden bestaan erover en hoe kun je studenten passende ondersteuning bieden?

Tijdens deze workshop delen een student met TOS, een onderzoeker en een expert van TOS Centraal persoonlijke ervaringen, praktijkvoorbeelden en actuele onderzoeksbevindingen vanuit het lectoraat Logopedie. Je ontdekt hoe TOS zich in het onderwijs kan uiten en welke invloed het kan hebben op communicatie, samenwerken, leren en presteren.
Daarnaast krijg je praktische handvatten om instructies en feedback duidelijker te maken en om de begeleiding beter af te stemmen op de behoeften van de student. Ook gaan we in op passende aanpassingen bij toetsing en examinering en laten we aan de hand van succesvolle praktijkvoorbeelden zien wat écht het verschil kan maken. Uiteraard is er volop ruimte om vragen te stellen en ervaringen uit te wisselen.

Een interactieve en inspirerende workshop voor docenten, begeleiders, onderwijsontwikkelaars en andere professionals die willen bijdragen aan toegankelijk en inclusief onderwijs.

Door:
– Studentenbonden, oa. JOBmbo

De invulling van deze deelsessie volgt later.

Door:
– Martijn Houtepen (Stichting Accessibility)
– Rita Kennis (KBA)

Hoe toegankelijk zijn de leermiddelen die we dagelijks worden gebruikt eigenlijk voor studenten of leerlingen met een beperking? In deze interactieve workshop ontdek je het aan den lijve. Je doorloopt drie ervaringsactiviteiten waarin je zelf, tijdelijk, ondervindt hoe het is om een lesboek te lezen, een opdracht te maken of informatie te verwerken met een visuele, motorische of cognitieve beperking.
Tussen de activiteiten door nemen we je mee in de resultaten van het onderzoek dat KBA Nijmegen samen met Stichting Accessibility, in opdracht van het ministerie van OCW hebben uitgevoerd naar de toegankelijkheid van leermiddelen voor leerlingen met een beperking. Wat blijkt er uit de praktijk? Waar lopen leerlingen, docenten, beleidsmakers en uitgevers tegenaan? En hoe nu verder?

Na afloop:
– Heb je zelf ervaren wat een beperking betekent bij het gebruik van leermiddelen.
– Ken je de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek.
– Heb je handvatten om toegankelijkheid een plek te geven in je eigen praktijk

Deze workshop is waardevol voor iedereen die te maken heeft met het ontwikkelen, inkopen of gebruiken van leermiddelen: docenten, onderwijsontwikkelaars, uitgevers en beleidsmakers.

Voor wie?

Voor bestuurders, studentendecanen, studieadviseurs, SLB’ers, docenten, beleidsmedewerkers, studenten(vertegenwoordigers), organisaties voor studerende mantelzorgers en partners die werken aan een inclusieve arbeidsmarkt binnen het mbo, hbo en wo. Ook professionals uit het toeleidend onderwijs zijn welkom.

Meld je aan!

Wil jij samen werk maken van inclusief onderwijs en het VN-verdrag Handicap concreet toepassen in jouw organisatie? Meld je aan via het aanmeldformulier en reserveer 26 november 2026 in je agenda.
Voor de deelsessies hoef je je niet vooraf in te schrijven: die kies je ter plekke.

Meld je aan als professional

Meld je aan als groep

Meld je aan als student