ECIO-congres 2026 | Werk maken van inclusief onderwijs

26 november 2026

09:15 - 16:30

Congres- en vergadercentrum Domstad Utrecht

“Hoe zorg je dat deze inzet blijvend effect heeft voor studenten en onderwijsprofessionals uit het mbo, hbo, wo.”

Aankondigingsafbeelding voor het ECIO-congres op 26 november 2026 met als thema “Werk maken van inclusief onderwijs”. Op een lichtgekleurde achtergrond staan drie groene pictogrammen die samenwerking, doelgericht werken en inclusie symboliseren. Rechts onderin staat een rode cirkel met de tekst “Meld je aan”. De afbeelding heeft een donkergroene rand en onderaan een kleurrijke balk met verschillende kleurvlakken. De centrale tekst luidt: “ECIO-congres 26/11/2026 – Werk maken van inclusief onderwijs.”

Hoe vertaal je inclusief onderwijs van ambitie naar dagelijkse praktijk? Tijdens het ECIO-Congres 2026 brengen we beleid, praktijk en studenten samen. We markeren 10 jaar ratificatie van het VN-verdrag Handicap in Nederland: wat vraagt dit verdrag vandaag van onderwijsinstellingen, en hoe geef je daar concreet invulling aan?

Het VN‑verdrag Handicap verplicht overheden en organisaties om inclusie te waarborgen. Dat betekent dat mensen met een beperking volwaardig moeten kunnen meedoen aan de samenleving. Voor het onderwijs gaat het om toegankelijkheid, gelijke kansen, betrokkenheid en eigenaarschap van studenten.
ECIO faciliteert en ondersteunt mbo‑, hbo‑ en wo‑instellingen bij het implementeren en borgen van de doelstellingen van het VN‑verdrag Handicap. Dat doen we door kennis te delen, te inspireren met goede voorbeelden en te werken aan praktische oplossingen die aansluiten bij vragen uit de onderwijspraktijk.

Waarom dit congres?

Sinds de ratificatie van het VN‑verdrag Handicap in 2016 is er veel in beweging gekomen binnen het onderwijs. Instellingen werken aan toegankelijkere leeromgevingen, gelijke kansen en een soepele overstap van opleiding naar werk. Tegelijkertijd roept dit nieuwe vragen op in de dagelijkse praktijk.
Hoe zorg je dat inclusie niet afhankelijk is van losse initiatieven, maar structureel onderdeel wordt van beleid, cultuur en uitvoering? Wat vraagt dat van bestuur, ondersteuning, onderwijsontwerp en begeleiding? En hoe neem je studenten daarin serieus mee? Tijdens dit tweejaarlijkse ECIO‑congres voor professionals uit het mbo, hbo en wo en relevante organisaties krijg je concrete handvatten om verder te bouwen aan inclusief onderwijs.

Van VN-verdrag naar praktijk

De rode draad van de dag is helder: werk maken van inclusief onderwijs. Dat betekent het VN‑verdrag Handicap vertalen naar concrete en werkbare oplossingen in de onderwijspraktijk. Starten of juist voortbouwen op wat er al gebeurt en dat verder versterken. Veel hbo‑ en wo‑instellingen hebben de intentieverklaring van het VN‑verdrag Handicap ondertekend. Ook het mbo zet hierin mooie stappen. Dat laat zien dat inclusie breed wordt omarmd. De vraag die centraal staat tijdens het congres is: hoe zorg je dat deze inzet blijvend effect heeft voor studenten en onderwijsprofessionals uit het mbo, hbo, wo en organisaties?

Tijdens het congres komen deze lijnen samen in een krachtige keynote en inspirational talk, praktijkgerichte deelsessies, studentenperspectieven en ruimte voor ontmoeting en uitwisseling.

Programma in vogelvlucht

09.15 – 09.45 | Inloop met koffie en thee
09.45 – 10.15 | Opening & welkom door dagvoorzitter Karim Amghar
10.15 – 11.00 | Keynote door Alex Sijm
11.15 – 12.15 | Deelsessies ronde 1*
11.15 – 12.15 | Bestuurderssessie (mbo, hbo, wo)
13.00 – 13.30 | Inspirational talk door Sophie-Anne Onland
13.30 – 14.00 | Panelgesprek met studenten
14.15 – 14.45 | ECIO-Award 2026 uitreiking door onafhankelijke een jury
15.00 – 16.15 | Deelsessies ronde 2*
16.15 | Borrel, informeel napraten en netwerken

*Deelsessies: kiezen wat past bij jouw vraag
De deelsessies sluiten aan bij actuele vragen uit de onderwijspraktijk, van toegankelijkheid en toetsing tot loopbaanbegeleiding en studentenparticipatie. ECIO-sessies richten zich op toepasbare kennis en tools; externe sessies brengen inspirerende praktijkvoorbeelden en samenwerkingen. Bij de invulling van de deelsessies betrekken we nauw onze ECIO‑jongerenadviesraad. Zij leveren inhoudelijke input en spelen een actieve rol, zodat het perspectief van studenten en jongeren zichtbaar en voelbaar is in het programma.

Keynote | Doe niet zo spastisch!

Door: Alex Sijm

In de keynote zet Alex Sijm cabaret in om bubbels door te prikken en mensen in beweging te krijgen. Ook – júíst – voor serieuze onderwerpen geldt: door met een glimlach te kijken naar weerstand, ontstaat ruimte voor groei en verbinding.
Verandering is onvermijdelijk en eigenlijk weten we dat allemaal ook wel. Toch houden we vaak vast aan wat we kennen. ‘Dat werkt bij ons niet’, weten we zonder het te proberen en trouwens, ‘zo doen we dat nu eenmaal’. In Doe niet zo spastisch! laat Alex zien hoe belangrijk het is om die patronen te doorbreken en nieuwe mogelijkheden te verkennen met nieuwsgierigheid en lef.
En niet te vergeten: humor. Want als we samen kunnen lachen, verdwijnt de spanning om plaats te maken voor wederzijds begrip.

Kijk eens door de ogen van een ander
In de keynote is een centrale plek ingeruimd voor inclusie: leren kijken door de ogen van een ander. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Want hoe vaak vullen we ongemerkt niet in voor iemand anders? Of gaan we er automatisch van uit dat onze manier de juiste is? Echt veranderen begint bij luisteren, je verplaatsen in andere perspectieven en die serieus nemen.

Inspirerende vooruitblik
Alex nodigt ons uit een blik te werpen op het onderwijs en bedrijfsleven van de toekomst. Hij vertelt over een wereld waarin iedere leerling, student of medewerker zich gezien en gewaardeerd voelt. Ongeacht achtergrond, beperking of leerbehoefte. En het mooie? Scholen en organisaties kunnen nu al concrete stappen zetten naar die toekomst.

Van beleidsdocument naar praktijk
Want dat is de vraag waar veel organisaties mee worstelen: hoe vertaal je ambities naar de dagelijkse praktijk? Met sprekende voorbeelden maakt Alex duidelijk dat échte inclusie begint met een open houding, samenwerking en een glimlach. Het resultaat is een inspirerende lezing vol humor, herkenning en inzichten die je meteen kunt toepassen. Zo maakt Doe niet zo spastisch! van verandering iets dat licht, menselijk en verbindend is.

Deelsessies, ronde 1

Door:
– Minne Bakker (ECIO)
– Hans Bruintjes (jongerenraad ECIO, Onderzoeker en specialist op het gebied van neurodivergentie)

Neurodiversiteit is in elke onderwijsomgeving aanwezig. Maar hoe zorg je ervoor dat zoveel mogelijk studenten kunnen leren, deelnemen en zich ontwikkelen? In deze sessie krijgen deelnemers inzicht in belangrijke uitgangspunten van neuro-inclusief onderwijs en de betekenis daarvan voor onderwijsontwerp en onderwijsuitvoering. Samen verkennen we hoe verschillen in informatieverwerking, aandacht, communicatie en prikkelverwerking van invloed kunnen zijn op het leerproces.

Daarna richten we ons op de praktijk: welke concrete aanpassingen kunnen docenten en onderwijsprofessionals doen om hun onderwijs neuro-inclusiever te maken? Aan de hand van voorbeelden en praktische handvatten onderzoeken deelnemers welke mogelijkheden er binnen hun eigen context zijn. De workshop combineert bewustwording, inspiratie en direct toepasbare handvatten voor de onderwijspraktijk.

Door:
– Jolien Dopmeijer (Trimbos-instituut, Windesheim)
– Annet Remijnse (ECIO)
– Alice Kranenbarg (ECIO)

Hoe zorg je ervoor dat studenten zich gezien, welkom en verbonden voelen in jouw onderwijs? Hoe kun je docenten ondersteunen bij het creëren van een leeromgeving?
Binnen Stijn, programma studentenwelzijn hebben we, in samenwerking met professionals van de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht, een workshop ontwikkeld die zich richt op het creëren van ondersteunende leeromgevingen en het versterken van de sense of belonging van studenten. De workshop biedt docenten praktische handvatten en inzichten om een veilige, inclusieve en ondersteunende leeromgeving te creëren, met als doel het welzijn en het sense of belonging van studenten te versterken.

In deze sessie geven we een korte introductie op de volledige workshop. Aan de hand van enkele elementen uit het oorspronkelijke programma laten we zien hoe een casusgerichte aanpak docenten helpt om vraagstukken uit hun eigen onderwijspraktijk te analyseren en aan te pakken. Daarnaast verkennen we wat sense of belonging precies inhoudt, waarom het een belangrijke factor is voor studiesucces en studentenwelzijn, en welke rol onderwijsprofessionals kunnen spelen bij het versterken ervan.

Deze workshop is bedoeld voor trainers, onderwijsadviseurs en andere professionals die docenten ondersteunen in hun onderwijspraktijk. Je maakt kennis met de achterliggende principes, werkvormen en materialen, en krijgt een inkijkje in hoe de volledige workshop kan worden ingezet binnen jouw eigen instelling.

Door:
– Thomas Wollersheim (docent HvA/Pain Changer)
– Erik Prins (Pain Changer)
– Franka vd Wijdeven (ECIO)

Voor studenten met chronische pijn is studeren vaak balanceren tussen belasting en belastbaarheid. Welke factoren – zoals stress, fitheid en (studie)activiteiten – hebben invloed op de pijn? En hoe beïnvloedt die pijn vervolgens weer het studeren? Tijdens deze workshop maak je als een van de eersten kennis met de StudentPijnWijzer, die tijdens het ECIO-congres officieel wordt gelanceerd.
Deze tool helpt studenten inzicht te krijgen in de wisselwerking tussen chronische pijn, dagelijkse activiteiten en studeren. Tijdens de workshop laten we zien hoe de tool patronen zichtbaar maakt en hoe deze inzichten kunnen helpen om beter onderbouwde keuzes te maken tijdens de studie. Ook verkennen we hoe de StudentPijnWijzer het gesprek tussen student en onderwijsprofessional kan ondersteunen bij het vinden van passende begeleiding en studieaanpassingen. Zien we je daar?

Door:
– Hannelore Veltman (ECIO)
– Charlie Raiser (ECIO)

Hoe ontwerp je onderwijs dat vanaf het begin rekening houdt met verschillen tussen studenten? In deze workshop maken deelnemers actief kennis met de kern van Universal Design for Learning. Na een korte introductie op de uitgangspunten van UDL kiezen deelnemers zelf hoe zij zich verder verdiepen: het bespreken van een casus, het verkennen van visuele en tekstuele materialen, of door middel van een spelelement rondom UDL-principes. Zo beleef je hoe verschillend leren kan zijn en wat dat vraagt van ontwerpkeuzes. We sluiten af met een gezamenlijke reflectie: wat is voor jou de essentie van UDL en waarom is dit zo relevant in de onderwijscontext? De workshop zet aan tot anders kijken, ontwerpen en handelen.

Door:
– Marit Schreurs (ECIO)
– Marley Janssens (CINOP

Examineren bepaalt de studievoortgang en diplomering van studenten. Studenten met een ondersteuningsbehoefte moeten op een passende en eerlijke manier kunnen aantonen wat zij kunnen. Des te belangrijker dat de beoordeling van studenten op een betrouwbare manier gebeurt. Hoe zorg je ervoor dat studenten, welke achtergrond dan ook, op dezelfde manier beoordeeld worden? In deze workshop onderzoeken we hoe onbewuste aannames invloed hebben op beoordelingsmomenten.

Inspirational talk | Anders zijn is het nieuwe normaal

Door: Sophie-Anne Onland

Jarenlang deed Sophie-Anne Onland er alles aan om haar aangeboren beenafwijking zo goed mogelijk te verbergen. Achter een huidskleurige prothese en lange broeken probeerde ze vooral niet op te vallen. Tot ze besloot haar camouflage in te ruilen voor een zilveren glitterprothese en zichzelf niet langer kleiner te maken dan ze was. Die persoonlijke keuze werd het begin van een missie om verschillen zichtbaar en bespreekbaar te maken.

In deze inspirerende lezing neemt Sophie-Anne het publiek mee in haar persoonlijke verhaal over schaamte, zelfacceptatie en de kracht van zichtbaarheid. Ze laat zien hoe de keuze om jezelf te durven laten zien niet alleen je eigen leven kan veranderen, maar ook de mensen om je heen en de cultuur waarin je werkt of leeft.

Haar verhaal gaat daarbij over veel meer dan een fysieke beperking. Over elke vorm van anders zijn en voelen: iedereen kent het gevoel zich ooit te hebben aangepast om erbij te horen. De duizenden reacties die Sophie-Anne de afgelopen jaren ontving, lieten haar zien hoe universeel dat gevoel is. Juist daardoor weet zij uiteenlopende doelgroepen te raken en met elkaar te verbinden.

Aan de hand van haar eigen ervaringen laat ze zien hoe zelfacceptatie, representatie en psychologische veiligheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ze nodigt deelnemers uit om verder te kijken dan aannames en na te denken over de rol die zij zelf kunnen spelen in het creëren van een omgeving waarin verschillen niet worden verborgen, maar juist worden gewaardeerd.

Een persoonlijke lezing die raakt, inspireert en aanzet tot reflectie én concrete verandering, voor iedereen. De sessie wordt afgesloten met een interactieve Q&A.

Deelsessies, ronde 2

Door:
– MSA Moslimstudenten Associatie Nederland

Onderwijsdeelname wordt vaak gemeten in cijfers: aanwezigheid bij colleges, studievoortgang en rendement. Maar aanwezigheid is meer dan fysieke presentie. Voor veel studenten betekent het ook: jezelf kunnen zijn op de campus, zonder het gevoel te hebben delen van je identiteit te moeten verbergen of aanpassen.
In deze workshop staan de ervaringen van moslimstudenten centraal. Op basis van de Nationale Moslimstudenten Enquête (NME 2023–2024); een grootschalig onderzoek onder meer dan 1400 moslimstudenten van ruim 70 onderwijsinstellingen, verkennen we welke factoren invloed hebben op hun gevoel van verbondenheid, veiligheid en betrokkenheid binnen het onderwijs.

Tijdens de workshop gaan we in op vragen als:
-Welke rol spelen sociale veiligheid en erkenning van identiteit in de aanwezigheid van (moslim)studenten op campus?
-Hoe beïnvloeden campusvoorzieningen en beleidskeuzes de ervaren toegankelijkheid van het onderwijs?
-Wat kunnen onderwijsinstellingen concreet doen om ervoor te zorgen dat studenten zich duurzaam betrokken voelen?
-Hoe kunnen inzichten uit de NME bijdragen aan breder studentenwelzijnsbeleid?

Aan de hand van onderzoeksdata en praktijkvoorbeelden uit het MSA-netwerk vertalen we deze inzichten naar concrete handvatten voor onderwijsprofessionals, beleidsmakers en bestuurders.

Door:
– SIHO, Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs (Vlaanderen)

De invulling van deze deelsessie volgt later.

Door:
– Dr. Mary Quirke

De invulling van deze deelsessie volgt later.

Door:
– Ellen Gerrits (Hoogleraar Spraak- en Taalstoornissen, lectoraat Logopedie, Participatie door communicatie, Hogeschool Utrecht)
– Michelle van Wijhe (student opleiding Logopedie, Hogeschool Utrecht)
– Heleen Gorter (TOS Centraal)

Veel studenten met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) ervaren tijdens hun studie belemmeringen die voor anderen niet direct zichtbaar zijn. Zeker wanneer een student zelf niet over TOS vertelt, kunnen signalen worden gemist of verkeerd worden geïnterpreteerd. Wat is TOS precies, welke misverstanden bestaan erover en hoe kun je studenten passende ondersteuning bieden?

Tijdens deze workshop delen een student met TOS, een onderzoeker en een expert van TOS Centraal persoonlijke ervaringen, praktijkvoorbeelden en actuele onderzoeksbevindingen vanuit het lectoraat Logopedie. Je ontdekt hoe TOS zich in het onderwijs kan uiten en welke invloed het kan hebben op communicatie, samenwerken, leren en presteren.
Daarnaast krijg je praktische handvatten om instructies en feedback duidelijker te maken en om de begeleiding beter af te stemmen op de behoeften van de student. Ook gaan we in op passende aanpassingen bij toetsing en examinering en laten we aan de hand van succesvolle praktijkvoorbeelden zien wat écht het verschil kan maken. Uiteraard is er volop ruimte om vragen te stellen en ervaringen uit te wisselen.

Een interactieve en inspirerende workshop voor docenten, begeleiders, onderwijsontwikkelaars en andere professionals die willen bijdragen aan toegankelijk en inclusief onderwijs.

Door:
– Studentenbonden, oa. JOBmbo

De invulling van deze deelsessie volgt later.

Door:
– Martijn Houtepen (Stichting Accessibility)

De invulling van deze deelsessie volgt later.

Voor wie?

Voor bestuurders, studentendecanen, studieadviseurs, SLB’ers, docenten, beleidsmedewerkers, studenten(vertegenwoordigers), organisaties voor studerende mantelzorgers en partners die werken aan een inclusieve arbeidsmarkt binnen het mbo, hbo en wo. Ook professionals uit het toeleidend onderwijs zijn welkom.

Meld je aan!

Wil jij samen werk maken van inclusief onderwijs en het VN-verdrag Handicap concreet toepassen in jouw organisatie? Meld je aan via het aanmeldformulier en reserveer 26 november 2026 in je agenda.

Meld je aan als professional

Meld je aan als student