Werken en leren op afstand studenten en medewerkers met gehoorbeperking

Ondersteuning vanuit de HAN met feiten en cijfers uitgelicht

Verschillende studenten die handgebaren maken

05 oktober 2021

Met de snelle omschakeling, tijdens corona, naar onderwijs en werken op afstand stonden studenten en medewerkers met een gehoorbeperking van de HAN voor een grote uitdaging. Tijdens fysieke momenten kunnen zij liplezen en gebruikmaken van de ringleidingvoorzieningen in de gebouwen. Het was voor hen dan ook moeilijk om online lessen of vergaderingen te volgen met bijvoorbeeld videocalls of webinars. Op de HAN gaat het hier om een groep van 350 studenten (schatting: 1% van totaal ongeveer 35.000 studenten en ongeveer 120 medewerkers (schatting: 3% van 4000 werknemers). Marijn Post, beleidsmedewerker Leren en ICT van de HAN, vertelt over hun inspirerende aanpak om onderwijs en werken voor gehoorbeperkten te optimaliseren.

” In 2019 waren er in Nederland 767.200 mensen met de diagnose slechthorendheid bekend bij de huisarts”.

Beleid voor inclusieve onderwijsaanpak

“Vanuit de HAN werken we met het beleidsplan studeren met een functiebeperking dat in 2013 is opgesteld. Daarbij geven ook het VN verdrag handicap, de wet op hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de strategische agenda van de VH 2019-2024 (met daarbij specifiek de Gezamenlijke Ambitie Studentenwelzijn) richting aan het vormgeven van inclusiviteit in onderwijs en werk, zodat studenten en medewerkers optimaal kunnen participeren.

Inzet doventolk of schrijftolk biedt niet altijd soelaas

Sommige gehoorbeperkte studenten en medewerkers kunnen vanuit hun UWV-uren een doventolk inschakelen tijdens het onderwijs of werken op afstand. Echter is een tolk niet flexibel en just-in-time in te zetten. Hierdoor zijn onverwachte lessen, vergaderingen of afspraken lastig te volgen. Ook zijn de tolk-uren beperkt en zit er vaak een vertraging in waardoor reageren op zaken in de les of vergadering niet altijd goed lukt.

Een andere optie is het inzetten van een schrijftolk (ook via UWV) die via een speciaal toetsenbord, waarop lettergrepen staan in plaats van letters, snel kan meetypen met gesproken tekst en de tekst projecteren naast een presentatie of video. Een mooie oplossing maar ook hiervoor zijn de vergoede uren beperkt. En zijn deze niet flexibel en just-in-time in te zetten. Een artikel van Stichting Hoormij beschrijft hoe je een schrijftolk regelt en wat de ervaringen van schrijftolkgebruikers zélf zijn.

Niet alle doven en slechthorenden zijn gebarentaalvaardig

Er is maar een klein percentage van de doven en slechthorenden in Nederland gebarentaalvaardig (schattingen lopen uiteen tussen ongeveer 15.000 tot 30.000 personen van de in totaal 1,5 miljoen van de doven en slechthorende in Nederland). Lees ook de veelgestelde vragen die beantwoord zijn door dove mensen op de website van het Nederlands gebarencentrum. Daarbij verschilt gebarentaal per land.

Verkenning ondersteunende tools bij gehoorbeperking voor online onderwijs en werken op afstand

“Bij de HAN werken we met ondertitelde video’s door toevoeging van transcripts, gesproken tekst via MS Teams en stream. Dit is echter niet voldoende. Realtime speech-to-texttool voor het ondertitelen van online colleges, vergaderingen, podcasts en video’s zou een betere oplossing zijn; een flexibel in te zetten tooling die het gebrek aan (schrijf)tolkuren overbrugt. We voerden gesprekken met een aantal doven en slechthorende studenten en collega’s om beter te begrijpen waar de behoefte ligt en welke requirements belangrijk zijn. Vanuit het ECIO zijn een aantal tools benoemd die real-time ondertiteling kunnen leveren. Tevens is contact gelegd met andere instellingen die bezig zijn met inclusief onderwijs. Vanuit de HAN is met IM en CFB een eerste verkenning gedaan naar mogelijke real-time ondertitelingstools. Hierbij is gekeken naar de functionaliteiten passend bij de door ons geschreven requirements en zaken als prijs en privacy/security.”

Lees meer over de verkenning en aanpak die de HAN uitvoerde naar verschillende ondersteuningstools. Daarbij is gekeken naar wat onmisbaar is (Must have), wat wenselijk is (Gewild), een toegevoegde kan waarde hebben (Could have) en wat niet als zinvol wordt geacht (Won’t have). Op basis van deze verkenning zijn met een matrix de requirements in kaart gebracht. In het overzicht zijn tevens de functionaliteiten van verschillende tools nader toegelicht.

Vervolgstappen voor aanschaf van een speech-to-text-tool

De resultaten van de verkenning gaven een onderbouwd voorstel voor een GO/NOGO. Voor een pilotperiode van een jaar hebben we 50 licenties voor SpeakSee aangeschaft. We hebben ook onderzocht of de ondertitelfunctie vanuit MS Teams/Stream eventueel het gebruik van SpeakSee overbodig maakt. We zijn nu in de fase dat we onze gebruikers willen gaan bevragen over de ervaringen de pilot en ofSpeakSee voldoet aan de verwachtingen en gestelde eisen van de HAN.”

Meer informatie over digitale toegankelijkheid

Wil je meer weten over digitale toegankelijkheid? Sluit dan ook aan bij het netwerk Digitale toegankelijkheid ho/mbo. Een netwerk voor kennisdeling en het samen werken aan het verduurzamen van digitaal toegankelijk onderwijs.

Gerelateerde items

‘Vraag goed door, vaak komt het echte verhaal als de student de deurklink al in de hand heeft’

‘Zoeken van de balans in denken en doen en helpen vanuit de creatieve slag’

Studeren met een functiebeperking is onderdeel van de instellingstoets

‘Trek je mond open en blijf dat doen. Laat jezelf zien!’

Inclusief onderwijs: verantwoordelijk voor elkaar én ieder ook voor zichzelf