‘Probeer zonder oordeel te luisteren’

Portret Radboud Universiteit over inclusief onderwijs

Lachende brildragende blonde Sofie van Breemen

03 augustus 2021

Sofie van Breemen zoekt als studentendecaan van Radboud Universiteit verbinding met de organisatie en aansluiting in de regio. Tijdens het interview gaat Van Breemen in op de rollen en aanpak van inclusief onderwijs en wat daarbij de kansen en mogelijkheden zijn.

Beleidsmatige aanpak inclusief onderwijs

“We hebben beleid op flexibel studeren. Hierbij richten we ons naast studenten met een functiebeperking ook op studenten met mantelzorgtaken, die topsport beoefenen of zwanger zijn. Zij hebben dezelfde voorzieningen en flexibiliteit nodig. Beleidsmatige zaken liggen bij meerdere personen. Dit is veelal afhankelijk van het thema. Met een visie en een verbeterplan studentenbegeleiding tot 2023 willen we een verbeterslag maken. Centraal staan hierbij de studentenbegeleiding, professionaliteitsslag om de rol van studieadviseurs duidelijker te maken en het versterken van de ketensamenwerking en benutting van de synergie.

Ons team bestaat uit vijf studentendecanen die werkzaam zijn op de centrale locatie. We hebben allen een link met een faculteit. Naast studieloopbaancoaches en studieadviseurs hebben we ook studietrainers en studentenpsychologen binnen de centrale afdelingen. Binnen iedere opleiding is er een studieadviseur die de student onder zijn hoede neemt. Persoonlijk kies ik vaak voor een individuele afstemming, soms doen we het samen. Als studentendecaan adviseer ik studenten over onderwerpen als financiën, wet- en regelgeving, klachten- of bezwaarprocedures, studieloopbaan en persoonlijke omstandigheden. Samen met studenten kijk ik naar hun studievoortgang, planning, praktische aanpak van de studie en persoonlijke omstandigheden.

Begeleiding en ondersteuning van studenten met een ondersteuningsvraag

Ik ondersteun de studenten zelf niet als doorlopende coach. Ik zie mezelf als een wegwijzer. Vaak worden studenten doorverwezen via de studieadviseur. Bijvoorbeeld omdat er sprake is van studievertraging. Bij de start van de studie benaderen wij de studenten actief zelf. We vragen hen hoe ze in hun vel zitten en wat ze nodig hebben als basisvoorwaarden om te kunnen studeren. Daarover geven we dan advies aan de opleidingen. De nadruk ligt op passende tentamenvoorzieningen. Daarnaast ondersteunen we bij flexibele voorzieningen wanneer studenten belemmeringen ervaren, bijvoorbeeld bij aanwezigheidsplicht, toetsing op afstand en online onderwijs. Door de coronacrisis zijn veel van dit soort zaken in een stroomversnelling geraakt. Voor ondersteuning van docenten bij het online lesgeven, is het ‘Teaching and Learning Centre’ opgericht.

Collegiaal leren

Kennisdeling onderling als team is voor ons belangrijk. Elke collega heeft wel ervaring op een specifiek vlak en pikt de communicatie van de overheid op en kijkt wat relevant is voor het team. Ieder heeft zijn eigen kracht en we delen elkaars kennis. Samen weet je meer dan alleen. Maar ik volg ook zelf het nieuws. Wat ik ook belangrijk vind, is om in het dagelijks werk met een open blik te blijven kijken. In ieder gesprek leer je weer van studenten zelf wat hun belemmeringen zijn. Het meest leerzaam vind ik een open gesprek met de student zelf. Als team gaan we ook naar de landelijke studentendecanendag, die we in 2019 zelf organiseerden. We kozen voor een rondleiding bij MuZIEum, waar je kunt ervaren hoe het is om te leven met een visuele handicap. Zo’n ervaring is goed voor je inlevingsvermogen en zeer zinvol.

Veelvoorkomende belemmeringen bij studenten met een ondersteuningsvraag

De meest voorkomende belemmeringen voor alle groepen is restrictie, wat een vast rooster met zich mee kan brengen. Studenten met een functiebeperking weten vaak zelf heel goed wat ze nodig hebben, zoals een flexibeler rooster en praktische tentamenvoorzieningen. Sommige studenten, bijvoorbeeld topsporters, stoppen omdat het niet haalbaar is. Ook studenten met een bestuursfunctie komen er vaak achter dat het teveel is wat ze willen. Wij kunnen dat niet oplossen, maar we kunnen wel een spiegel voorhouden. We spreken dan met studenten bijvoorbeeld over belastbaarheid. Als een student vijftig procent van de studielast aan kan, adviseren we vaak geen fulltime universitaire studie te gaan doen. Dat is vaak te hoog gegrepen. We kijken dan samen naar andere studiemogelijkheden zoals thuisstudie of een aangepast studietempo. Dit komt nogal eens voor bij studenten met ASS of met het chronisch vermoeidheidssyndroom. Ze willen vaak vasthouden aan een bepaalde norm, maar wij adviseren een eigen keuze te maken.

Flexibel inrichten van onderwijs

Ik ben erachter gekomen dat adviseren via de e-mail niet altijd werkt. Daar ben ik van teruggekomen. Geschreven tekst kan anders overkomen dan je bedoelt; het is beter om het gesprek aan te gaan, zowel naar de student als naar de opleiding. Ik merk dat er vaak geredeneerd wordt vanuit de vraag en een probleem. Waar moet de opleiding dan op inleveren om het mogelijk te maken voor de studenten? Voor de opleiding is dat bijvoorbeeld de aanwezigheidsplicht. Daarom ben ik sterk voor het flexibel inrichten van het onderwijs, bijvoorbeeld door meer op afstand les te geven. Bepaalde premasters en masteropleidingen trekken meer studerende moeders aan, denk aan Pedagogische Wetenschappen. Ik zie een kans om die opleidingen juist in te richten op de doelgroep die zij aantrekken, in plaats van te redeneren vanuit aanpassingen op de opleiding zoals die nou eenmaal georganiseerd wordt.

Zelf regie pakken

Studenten raad ik altijd aan om zelf de regie te pakken. Als je problemen hebt, is het moeilijk om hulp te vragen, maar toch vragen we dat van de student. Tegelijk zeg ik tegen docenten: probeer zonder oordeel te luisteren. Als docent ben je begeleider. Pak die rol en begeleid op een liefdevolle manier. Je kunt altijd nog je grenzen aangeven, maar dan is er wel sprake van wederzijds begrip.”

NB: Onder studeren met een ondersteuningsvraag verstaan we studenten die belemmeringen ondervinden vanwege een functiebeperking, chronische ziekte, psychische klachten, zwangerschap, jong ouderschap, gendertransitie of bijzondere familieomstandigheden zoals mantelzorg.

Gerelateerde items

‘Zoeken van de balans in denken en doen en helpen vanuit de creatieve slag’

Studeren met een functiebeperking is onderdeel van de instellingstoets