Perspectief ministeries OCW en VWS op inclusief hoger onderwijs in het kader van het VN-verdrag

Afbeelding logo's VN-verdrag, OCW en VWS

19 mei 2021

ECIO in gesprek met ministerie van OCW en VWS

Het VN-verdrag Handicap is in juli 2021 vijf jaar van kracht in Nederland. In die tijd zijn er al verschillende stappen gezet om het VN-verdrag in het hoger onderwijs te implementeren. Marit Schreurs (ECIO) en Ellen van Veen (ECIO) spraken met Bette Berends (ministerie van OCW) en Evert Verkade (ministerie van VWS) over de ontwikkelingen rondom inclusief hoger onderwijs.

Rollen VWS en OCW rondom het implementatieproces VN-verdrag

Berends is werkzaam als beleidsmedewerker bij Directie Hoger Onderwijs en Studiefinanciering. Verkade is de programmasecretaris van het programma Onbeperkt meedoen! dat zich richt op de implementatie van het VN-verdrag in Nederland. Beide vervullen dus, namens OCW en VWS, een andere rol binnen het implementatieproces van het VN-verdrag in het hoger onderwijs. “VWS heeft een coördinerende rol. We denken mee met partijen, die meer inhoudelijke verantwoordelijkheid dragen, over hoe de beweging naar toegankelijkheid en inclusie versterkt kan worden,” aldus Verkade. OCW heeft in het hoger onderwijs vooral een wetgevende taak. Berends: “We zorgen ervoor dat er aanpassingen worden gedaan in de wet als dit nodig is”. Ook vervult OCW een monitoringsfunctie door regelmatig in gesprek te gaan met onderwijsinstellingen over hoe dingen beter kunnen.

OCW zet stappen naar inclusiever onderwijs

Met een wetswijziging, waar nu aan gewerkt wordt, worden tolkvoorzieningen – voor studenten met een auditieve beperking – in het onderwijs ook boven de 30 jaar vergoed. Dit is een goede ontwikkeling voor inclusiever onderwijs. Momenteel worden voorzieningen voor iemand boven de 30 jaar niet vergoed. Dit is een extra belemmering om te gaan studeren. “We willen dat iedereen met een beperking kan studeren, ook als je al 40 bent, ” Daarnaast besteedt OCW veel aandacht aan het verbeteren van de informatievoorziening. Het komt nog vaak voor dat de juiste voorzieningen niet bij de student terechtkomen. Het programma Mens Centraal richt zich op de informatievoorziening van de overheid en heeft als doel overheden te helpen om mensen centraal te stellen bij communicatie en dienstverlening. Ook ECIO is bij dit project betrokken.

Goede voorbeelden bij onderwijsinstellingen rondom inclusiviteit

Ook vanuit de onderwijsinstellingen zelf zijn tal van mooie initiatieven ondernomen. Wat nodig is voor inclusief onderwijs hangt af van de behoefte van de studentenpopulatie. Daarom is het belangrijk dat er geluisterd wordt naar de studenten. Om deze reden vindt Verkade het mooi om te zien dat er op onderwijsinstellingen initiatieven zijn gestart rondom studentenvertegenwoordiging. Via studentenplatfora of klankbordgroepen kunnen studenten bijvoorbeeld ervaringen met elkaar delen en knelpunten signaleren. Ook is Verkade mooie voorbeelden tegengekomen rondom digitale toegankelijkheid. “Een aantal instellingen heeft expliciet ten doel gesteld om te werken aan de digitale toegankelijkheid van hun aanbod. Dat lijken me juist in deze tijd hele nuttige ontwikkelingen om in te investeren”, aldus Verkade. Berends vult hierop aan dat het online onderwijs in sommige gevallen tot meer toegankelijkheid heeft geleid. Ze hoopt dan ook dat deze voordelen aanblijven na de pandemie.

” Het niet altijd naar je onderwijsinstelling toe hoeven gaan en colleges die worden opgenomen en later teruggekeken kunnen worden, dat zijn wel voordelen die de coronacrisis hebben gebracht. ” – Bette Berends, OCW

jonge vrouw met kort bruin haar en bril op

Het belang van kennisdeling

De mooie initiatieven binnen de onderwijsinstellingen worden actief binnen de werkgroep VN-verdrag met elkaar gedeeld. Berends: “Kennisdeling is belangrijk om verandering te laten ontstaan.” Verkade is ook blij met de werkgroep.

” Ik ben actief betrokken bij de werkgroep omdat er zoveel energie en beweging in zit. Hierdoor kan ik ook dwarsverbanden leggen met andere domeinen. ” – Evert Verkade, VWS

jongeman met kort haar, witte blouse en blauw colbert - profielfoto

Als er aan digitale toegankelijkheid wordt gewerkt terwijl dit ook aan de overheidskant of in het bedrijfsleven gebeurt, dan kan hij, als een soort katalysator, de kennis sneller laten circuleren.

De impact van de Intentieverklaring VN-verdrag

Berends en Verkade zijn het erover eens dat de intentieverklaring VN-verdrag, die inmiddels door 16 onderwijsinstellingen is ondertekend, een belangrijke stap is geweest richting toegankelijk en inclusief onderwijs. Ondertekening van de intentieverklaring door een CvB-lid maakt zichtbaar dat ervan bovenaf aandacht is voor het inclusief onderwijs. Maar ook in de rest van de organisatie komt er meer aandacht doordat medewerkers aansluiten bij de werkgroep en vervolgens hun opgedane kennis weer verspreiden binnen de onderwijsinstelling. Zo creëer je stap voor stap een verandering in denkwijze. Toch zijn er nog wel stappen in te maken. Het kost studenten vaak veel energie om bijvoorbeeld een tentamenvoorziening aan te vragen omdat ze naar verschillende afdelingen worden verwezen. Berends: “In het meedenken met de student valt nog winst te behalen.”

De volgende stappen

Hoe vanuit de overheid de implementatie de komende jaren wordt vormgegeven, is nog niet duidelijk. Het programma Onbeperkt meedoen! wordt dit jaar geëvalueerd. Daarnaast is het afwachten wat de plannen van het nieuwe kabinet zijn. Maar de implementatie van het VN-verdrag loopt, hoe dan ook, door in verschillende domeinen van de samenleving. Dat geldt ook voor het hoger onderwijs.

Gerelateerde items

VN-verdrag handicap in Nederland | wat is er de afgelopen 5 jaar bereikt?

De verschillende rollen van het College voor de Rechten van de Mens inzake het VN-verdrag handicap