Duurzame inclusieve arbeidsparticipatie | knelpunten en oplossingen

16 november 2020

Hogeropgeleide jongeren met een arbeidsbeperking hebben minder kansen op duurzame arbeidsparticipatie. In Nederland ligt het percentage van deelname aanzienlijk lager, in vergelijking met andere Europese landen. Wat zijn de knelpunten en mogelijke oplossingen voor een betere overgang van onderwijs naar een duurzame arbeidsparticipatie?

Knelpunten rondom de ervaren belemmeringen

Veelal wordt uitgegaan van een norm waar hogeropgeleide jongeren aan moeten voldoen. Deze norm is vaak niet passend voor hogeropgeleide jongeren met een beperking. Er wordt onvoldoende rekening gehouden met passende voorzieningen voor studie en/of werk en er is hier nog veel onwetendheid over. Ook zijn er nog altijd veel vooroordelen en wordt er vaak óver de persoon gepraat en niet mét de persoon. Hierdoor kosten bepaalde zaken veel tijd en energie. Daarbij hebben we te maken met ingewikkelde, soms excluderende, wet- en regelgeving. Als OmbudsSpits ontvang ik hierover veel signalen van mensen met een arbeidsbeperking. Ook verschilt het beleid rondom ondersteuning en regelgeving over bijverdiensten per gemeente. Dit werkt voor hogeropgeleide jongeren met een beperking belemmerend.

Oplossingen voor passende studies en werk

Maatwerk

Maatwerk, afgestemd op het individu, is nodig om een passende studie en passend werk mogelijk te maken, qua vorm én benodigde tijd. Dit geldt overigens zowel voor de jongere als voor de werkgever. Vanuit de organisatie Onbeperkt aan de Slag organiseren we inspiratiesessies voor werkgevers, waarbij we vertellen en verbeelden wat mensen met een arbeidsbeperking werkgevers te bieden hebben, sociaal en financieel. Deze sessies worden niet – zoals helaas nog vaak – gegeven door mensen zonder arbeidsbeperking, maar door de werknemers van Onbeperkt aan de Slag die allen een arbeidsbeperking hebben.

Werknemers met een arbeidsbeperking hebben talenten en zijn een meerwaarde voor organisaties

Berenschot en Minister van Gehandicaptenzaken

Persoonlijke begeleiding

Helaas werkt wet- en regelgeving of uitvoering lang nog niet altijd mee.  Maar gelukkig zijn er ook voorbeelden waar het wél goed gaat. Het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen doet hun best om werkgevers en hogeropgeleide jongeren zoveel mogelijk te ontzorgen. Dit doen ze onder andere met persoonlijke begeleiding. Ze minimaliseren de administratieve lasten rondom loonwaarde en kennen een jobcoach eenvoudig toe. Ze creëren ook ruimte voor maatwerk en experimenten.

Samenwerking

Samenwerking is onmisbaar om tot oplossingen te komen. Zowel de werkgever, de onderwijs­instelling, de jongere met een arbeidsbeperking, als de overheid, de uitvoeringsorganisaties en andere stakeholders hebben allemaal een rol én een verantwoordelijkheid in deze. Met een betere samenwerking kunnen meer jongeren met een beperking succesvol de overstap van onderwijs naar de arbeidsmarkt maken. Een mooi initiatief is de intentieverklaring ‘Dwarsverbinden’ dat in Leeuwarden op 29 oktober 2020 is gesloten tussen NHL Stenden, Van Hall Larenstein en REA-college. Hierbij zijn ook de gemeente en het UWV betrokken. Met een preventieve samenwerking willen ze ervoor zorgen dat hogeropgeleide jongeren goed begeleid worden voor en tijdens hun stage voor een betere overgang naar de arbeidsmarkt.

Rol van gemeenten

Het zou mooi zijn wanneer gemeenten alle een vergelijkbaar beleid hebben voor ondersteuning en financiële ondersteuning van jongeren met een arbeidsbeperking. iPabo heeft in convenanten, die zij met stagepartners hebben afgesloten, opgenomen dat er afspraken gemaakt kunnen worden voor hogeropgeleide jongeren met een extra ondersteuningsbehoefte. Verschillende opleidingen hebben allemaal hun eigen beleid rondom diversiteit en inclusie. Gemeenten kunnen niets doen om opleidingen beter op elkaar af te stemmen, maar kunnen wel hun verantwoordelijkheid nemen voor duidelijke communicatie. Bijvoorbeeld over de individuele studietoeslag. Een toeslag speciaal voor hogeropgeleide jongeren met een beperking, maar waarvan veel mensen niet op de hoogte zijn. Beleidsvrijheid heeft als voordeel dat er meer ruimte is voor maatwerk. Het nadeel is dat er ook ‘achterlopers’ – gemeenten of opleidingen – zullen zijn die minder doen.

Zet goede voorbeelden nog meer in de schijnwerpers, om andere opleidingen, gemeenten en werkgevers te enthousiasmeren om ook inclusief te worden

Nico Blok, Onbeperkt aan de Slag

Aanleiding van deze blog was het Symposium: Duurzame arbeidsparticipatie op 3 november 2020, georganiseerd door ECIO en Hogeschool Utrecht.

Auteur: Nico Blok
OmbudsSpits Werk & Participatie, Onbeperkt aan de Slag

Wil je meer weten over een inclusieve overgang van onderwijs naar de arbeidsmarkt? Neem dan contact met ons op!

Gerelateerde items

Terugblik | Symposium duurzame arbeidsparticipatie – 3 november 2020

Dwarsverbinden | regionale aanpak voor arbeidsparticipatie kwetsbare hbo-studenten